عظيمى از جامعه ، بدان خو گرفته بودند . يكى از صحابيان مى گويد:
أمَرَنا رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله أن نَحثُوَ فى وُجوهِ المَدّاحِينَ التُّرابَ . ^۱ پيامبر خدا ، به ما فرمود كه به صورتِ مدح گويان ، خاك بپاشيم .
از فضاى تاريخى و گونه هاى مختلف نقل ها ، روشن است كه اين ثناگويى ها، مدّاحى ها و ستايش پراكنى ها ، در جهت بركشيدن كسى و يا كسانى بوده است كه سزاوار قرار گرفتن در آن جايگاه نبودند . كمترين اثر سوء رفتارهايى از اين دست ، به توهّم افكندن ممدوح و ريختن تخم عُجب در جان اوست . چنين است كه آموزه هاى دينىِ بسيارى با اين موضوع و نيز با «خودستايى» برخورد كرده اند و آموزه هاى نبوى در اين زمينه ، بيدارگر است و شگفتى آفرين . پيامبر خدا فرموده است :
إيّاكُم و المَدحَ ؛ فإنّهُ الذَّبحُ . ^۲ از مدح [ديگران] بپرهيزيد، كه سر بُريدن است.
به واقع ، ستايش هاى بى مورد و ستودن هاى بى پايه، بركشيدن هاى بى بنياد و منزلت تراشى هاى بى اساس ، كمترين بازتابش، پذيرش ممدوح و مبتلا گشتن به توهّم، ايستايى و حركت نكردن در جهت پيرايش نفس و آرايش آن به دانش، بينش و منش است و اين همه ، يعنى : سر بُريدن !

۳۸ . شوخ طبعى

اسلام ، دين زندگى است و زندگى بر تحرّك ، پويايى، تلاش و شادابى استوار است . در ميان آموزه هاى دين و نيز در حكمت هاى نبوى ، از «مِزاح (شوخ طبعى)» سخن رفته است و گاه مؤمن ، بدان وصف شده است . پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده است :
المؤمِنُ دَعِبٌ لَعِبٌ ، و المُنافقُ قَطِبٌ غَضِبٌ . ^۳

وجود دارد . چگونگى لباس، اعتدال در لباس، عمامه، لباس هايى كه نبايد پوشيد و... در فصل سى و سوم ، آمده است .

۳۴ . زبان

زبان ، اين عضو خُرد در وجود انسان ، نقش شگفتى در زندگى و تعامل بشر دارد . زبان ، به بيان پيامبر خدا ، جمال انسان است. زبان در باورها، انديشه ها و مواضع انسان ، نقش بازى مى كند ؛ امّا بايد كى به كار آيد و كى و كجا از چرخيدن باز ايستد ؟ لغزش هايش كجاست و فرايند و بازتاب آن در وجود انسان چيست؟ اين همه ، موضوع احاديث فصل سى و چهارم است .

۳۵ . نفرين كردن

نفرين كردن (لعن) ، نهى از آن، و اين كه چه كسانى در سيره نبوى و بر بيان آن بزرگوار ، لعن شده اند ، و نفرين شدگان در دنيا و آخرت، عناوين فصل سى و پنجم هستند . اين فصل ، عناوين اندكى دارد ؛ امّا آموزه هاى عرضه شده در آن ، شامل آيات و روايات بسى تكان دهنده اى است . بايد خواند، تأمّل كرد ، نيوشيد و كوشيد تا العياذ باللّه در صف «ملعونان» قرار نگرفت .

۳۶ . سرگرمى

در فصل سى و ششم ، احاديثى درباره سرگرمى هاى سالم و بازى با كبوتر ، ملاحظه مى شود .

۳۷ . ستايش

موضوع فصل سى و هفتم ، «ستايش» و مسائل مربوط به آن است .
ستودن كسانى كه نبايد ستوده مى شدند، در روزگارى كه تعاليم آسمانى اسلام عرضه مى شد، فرهنگ شده بود ؛ فرهنگى كه مردم با آن مى زيستند و شايد بخش