بركات الهى در پيش توست ... . ^۱
پيامبر خدا ، عقل را برترين «ثروت» و فقدان آن را خطرناك ترين «فقر» مى داند :
لا فَقرَ أشَدُّ مِنَ الجَهلِ ، و لا مالَ أعوَدُ مِنَ العَقلِ. ^۲ هيچ تنگ دستى اى ، بدتر از نادانى نيست و هيچ سرمايه اى ، سودمندتر از خردمندى نيست .
از منظر پيامبر صلى الله عليه و آله صادق ترين و استوارترين مسلمانان ، آنانى هستند كه بيش از ديگران از خِرد بهره مى گيرند و در امور زندگى مى انديشند .
پيامبر صلى الله عليه و آله از يك سو ، استوارترين تكيه گاه كنش هاى فردى و اجتماعى مؤمن را «خِرد» تلقّى مى كند و از سوى ديگر ، ميزان سنجش چگونگى عبادت مؤمنان را به اندازه خرد آنها ارزيابى مى كند :
لِكُلِّ شَى ءٍ دِعامَةٌ و دِعامَةُ المُؤمِنِ عَقلُهُ ، فَبِقَدرِ عَقلِهِ تَكونُ عِبادَتُهُ لِرَبِّهِ. ^۳ هر چيزى پشتيبانى دارد و پشتيبان مؤمن ، خرد اوست . از اين رو ، بندگىِ مؤمن براى پروردگارش ، به اندازه خرد اوست .
ايشان ، هشدار مى دهد كه به هنگام ارج گزارى انسان ها و داورى درباره مردمان ، به «نيكو خردى» آنها توجّه كنند و بدانند كه خداوند ، پاداش انسان ها را بر پايه خِرد ، استوار خواهد ساخت :
إذا بَلَغَكُم عَن رَجُلٍ حُسنُ حالٍ فَانظُروا فى حُسنِ عَقلِهِ ، فَإِنَّمايُجازى بِعَقلِهِ. ^۴

كسان انبوه ، سخنان آنان است كه گفته اند ، پراكنده اند و از طريق آنها با مردمان ، مكتب ها ، جريان ها و معارضانشان تعامل كرده اند . اين سخنرانى پاپ ـ كه به گوشه اى از آن اشاره شد ـ ، مى تواند بهترين دليل باشد بر اين كه سخنان آقاى پاپ و سخنانى از اين دست ، تهمتى بيش نيست و اين همه از يك سو ، حاكى از سخت ترين كينه ها عليه اسلام است و از سوى ديگر ، ريشه در توطئه ها و سياست هاى پيدا و پنهان امروزينِ «استكبار جهانى» و «صهيونيزم بين الملل» دارد .
اكنون ، آنان و همه كسانى كه چشمانى باز دارند ، از شدّت نفوذ اسلام ، بويژه در نسل جوان به حيرت افتاده اند و در پى چاره جويى هستند ؛ امّا اين گونه موضعگيرى ها ، بجز «آب در هاون كوبيدن» نخواهد بود . در نگريستن به اين بخش از حكمت نامه و سنجش آن با آنچه از شخصيت هاى بزرگ تاريخ گزارش شده ، نشانگر آن است كه هيچ كس چونان پيامبر بزرگوار اسلام ، خِرد و خِردمندى را نستوده و بدان سان كه آن بزرگوار انديشه ورزى را ارج نهاده ، هيچ كس ارج ننهاده است و هيچ مكتبى تا بدين پايه و بدان گونه كه اسلام ، خود را بر پايه عقل و بنياد منطق استوار مى داند ، بر عقل و منطق تكيه نكرده است . از نگاه پيامبر خدا ، خِرد ، امانت الهى و حجّت خداوند بر انسان ، و ميزان شناخت حق و باطل است :
و كُن مَعَ الحَقِّ حَيثُ كانَ ، و مَيِّز مَا اشتَبَهَ عَلَيكَ بِعَقلِكَ ؛ فَإِنَّهُ حُجَّةُ اللّهِ عَلَيكَ ، وَديعَةٌ فيكَ ، و بَرَكاتُهُ عِندَكَ... . ^۱ با حق باش ، هر جا كه باشد. و آنچه را [ از عقايد و اخلاق و اعمال ]بر تو مشتبه مى شود ، با خردت جدا ساز ؛ زيرا خرد ، حجّت خدا بر تو و امانت او در نزد تو و