بيان

همان گونه كه ملاحظه شد ، احاديثى كه درباره جرجير نقل شده ، بر سه گونه اند :
۱ . احاديثى كه جرجير را «گياه دوزخ» مى نامند و بر اين تصريح مى كنند كه اين گياه ، از آنِ امويان است ؛ يعنى دشمنان اهل بيت ، آن را مى خورند .
۲ . احاديثى كه از خوردن جرجير به هنگام شب يا پيش از خفتن ، نهى مى كنند .
۳ . حديثى كه در آن ، امام عليه السلام به صراحت ، ناميده شدن اين گياه را به «گياه دوزخ» ، رد كرده و حتّى به تهيّه مقدار فراوان ترى از آن براى خوراك شخصىِ خود ، فرمان داده است .
به نظر مى رسد كه احاديث دسته نخست ، افزون بر ضعف سند ، به سبب استدلالِ موجود در احاديث اخير ، قابل قبول نيستند . وانگهى ، اگر فرض كنيم كه گياهى ، امكان رويش در كنار دوزخ را دارد ، يا غذايى را دشمنان اهل بيت مصرف مى كنند ، آيا چنين گياه و غذايى ، نكوهيده خواهند بود و دوستداران اهل بيت ، نبايد از آنها بخورند؟
امّا احاديث دسته دوم ، احاديثى هستند كه به طور اصولى ، درباره سند و دلالت آنها اشكالى وجود ندارد . از همين رو ، پرهيز از خوردن اين گياه در هنگام شب يا پيش از خواب ، با احتياط طبّى ، موافق است ، مگر در صورتى كه خلاف قطعىِ اين امر ، به روش علمى اثبات شود و از اين طريق ، به عدم صدور اين احاديث نيز اطمينان حاصل گردد .