271
دانشنامه احاديث پزشكي - جلد دوّم

فصل شانزدهم: جِرجير

۱۶ / ۱

آنچه در نكوهش جرجير روايت شده

۱۶۴۸.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :من ، جِرجير ۱ را خوش نمى دارم و گويا درخت آن را مى نگرم كه در دوزخ ، روييده است . هيچ كس پس از گزاردن نماز عشا ، درون را از آن پُر نمى سازد ، مگر اين كه آن شب را در حالى به خواب مى رود كه جانِ او تا صبح با جذام ، دست و پنجه نرم مى كند .

۱۶۴۹.امام باقر عليه السلام :جرجير ، درختى بر درِ دوزخ است .

۱۶۵۰.امام صادق عليه السلام :سهم بنى اميّه از سبزى ها ، جرجير است .

1.جِرجير ، گياهى است كه بر آب مى رويد، داراى برگ هاى بريده بريده و ساقه سفيد است و نوعى از آن ، دشتى و نوع ديگر ، بستانى(باغى) است (القانون فى الطبّ : ص ۵۶). گياهى است داراى گل هاى سفيد ريز و برگ هاى مركّب و سبز پُررنگ. در خشكى ، در مناطق معتدل اروپا و آسيا در نزديك چشمه ها و آبگيرها مى رويد . در سالاد از آن استفاده مى شود و به آن ، مزه اى لذيذ مى دهد (المنجد : ص ۸۴). علاّمه مجلسى مى گويد : آنچه از كتاب هاى بيشتر اطبّا برمى آيد ، اين است كه آنچه در فارس به نام تره تيزك [ يا شاهى ]شناخته شده ، همان «جِرجير» عربى نيست ؛ بلكه «رشاد» عربى است. ابن بيطار گويد: «جرجير ، داراى دو نوع است: بستانى (باغى) و دشتى ، و هر يك از آنها نيز براى خود ،دو نوع دارد . يكى از دو نوع جرجير بستانى ، داراى برگ هاى پهن و پسته اى رنگ است، تندىِ كمترى دارد و نرم و خوش بو است ؛ امّا نوع ديگر آن ، داراى برگ هاى نازك است و طعم بسيار تندى دارد». [بديعى] در الاختيارات گفته است: «جرجير ، داراى دو نوع : دشتى و باغى است. جرجير دشتى را اَيهقان ، و جرجيرِ باغى را در زبان فارسى ، گيگر گويند. جرجيرِ دشتى را خردل بَرّى هم مى گويند و از بذر آن ، به جاى خردل استفاده مى كنند». همو گفته است: «رشاد ، همان حُرفِ عربى است كه در فارسى ، آن را سپندان و تره تيزك نيز مى گويند» (بحار الأنوار : ج ۶۶ ص ۲۳۸) .


دانشنامه احاديث پزشكي - جلد دوّم
270

الفصل السادس عشر : الجرجير

۱۶ / ۱

ما رُوِيَ في ذَمِّ الجِرجيرِ

۱۶۴۸.رسول اللّه صلى الله عليه و آله :أكرَهُ الجِرجيرَ ، وكَأَنّي أنظُرُ إلى شَجَرَتِها نابِتَةً في جَهَنَّمَ ، وما تَضَلَّعَ مِنها رَجُلٌ بَعدَ أن يُصَلِّيَ العِشاءَ إلاّ باتَ في تِلكَ اللَّيلَةِ ونَفسُهُ تُنازِعُهُ إلَى الجُذامِ . ۱

۱۶۴۹.الإمام الباقر عليه السلام :الجِرجيرُ شَجَرَةٌ عَلى بابِ النّارِ . ۲

۱۶۵۰.الإمام الصادق عليه السلام :لِبَني اُمَيَّةَ مِنَ البُقولِ الجِرجيرُ . ۳

1.المحاسن ، ج ۲ ، ص ۳۲۴ ، ح ۲۰۹۷ عن حمّاد بن زكريّا عن الإمام الصادق عليه السلام ، بحار الأنوار ، ج ۶۶ ، ص ۲۳۶ ، ح ۲ .

2.المحاسن ، ج ۲ ، ص ۳۲۴ ، ح ۲۰۹۶ عن جابر ، بحار الأنوار ، ج ۶۶ ، ص ۲۳۶ ، ح ۱.

3.المحاسن ، ج ۲ ، ص ۳۲۵ ، ح ۲۱۰۲ عن علي بن أبي حمزة ، بحار الأنوار ، ج ۶۶ ، ص ۲۳۷ ، ح ۴.

  • نام منبع :
    دانشنامه احاديث پزشكي - جلد دوّم
    سایر پدیدآورندگان :
    مرتضي خوش نصيب، محمّد تقي سبحاني نيا، رسول افقي، احمد سعادت فر، حسين صابري
    تعداد جلد :
    2
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    02/01/1383
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 7725
صفحه از 568
پرینت  ارسال به