83
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد اوّل

خداوند ، رازق است و هر آنچه و آن كه را بر گستره زمين حركت مى كند ، مى پايد و «رزق» او را مى رساند. كسانى ، بسيار و كسانى ، اندك دارند . گاه ، رزق مى گسترد و گاه ، دامن برمى چيند . باور به اين كه به گونه اى رشته نهايى اين امور در دست خداوند است و نقشبند زندگى اوست ، توكّل را در جان انسان مى ريزد و حركت انسان را در جهت رشد و تعالى ، پوينده تر مى كند.
در فصل دوم ، از عوامل حقوقى آنچه آمد ، سخن گفته شده است كه : «مال» ، از آنِ خداست . پس حقوقى دارد كه خداوند ، آنها را رقم مى زند . آن گاه از مسئوليت امّت در برابر اقامه حقوق و عينيت بخشيدن به آن ، سخن مى رود ؛ يعنى تلاش در جهت رسيدن همگان به آنچه شايسته و بايسته آنهاست و حركت براى احقاق حقوق انسان ها بدون هيچ گونه ترديد و با صلابت و استوارى. عوامل اخلاقى رشد اقتصادى ، مانند : شكر، تعادل، قناعت، ايثار ، تقوا (مفهوم همسو با اين مقوله از تقوا) . و سرانجام ، سخنى و احاديثى درباره اين كه پايين ترين سطح معيشت چيست و چگونه است .

باب چهارم : موانع توسعه اقتصادى

در اين باب ، احاديث بيانگر موانع رشد اقتصادى عرضه شده است. از موانع اخلاقى است : آزمندى ، سرمستى ، زياده روى ، تنعّم زدگى، و از موانع اجتماعى است : ستمگرى اقتصادى، خيانت ، گسستن پيوندها و تن زدن از رسيدگى به فرودستان ، و از موانع عملى در حوزه داد و ستد است : ربا، كاهلى ، سستى، ناكارآمدى و... .

باب پنجم : مهم ترين آفات توسعه اقتصادى

در اين باب ، از موانع و آفات مهم و تأمّل برانگيز رشد اقتصادى ، سخن رفته است و


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد اوّل
82

كردن ، تحرّك، پويايى و تن زدن از ايستايى ، كاهلى ، تنبلى و... شگفت انگيز است . در فصل سوم اين باب ، اين گونه احاديث آمده اند و سستى و كوتاهى در انجام دادن مسئوليت ها ، نكوهش شده است و سپس به مباحثى چون : توجّه به كارگران و تأكيد بر احقاقِ حقوق آنان ، توجّه به فرجام كار و تلاش در جهت دستيابى به درآمد شايسته و بهره ورى از فرايند كنش ها ، كوشش ها و آنچه بر تلاشگران ، بايسته و شايسته است: كسب حلال ، نيالودن گستره زندگى به ناروايى ها و حرام ها و... ، پرداخته شده است .
احاديث و حكمت هاى خواندنى و تأمّل كردنى درباره «بازار» ، در فصل چهارم آمده است، با عناوينى چون : برانگيختن به تجارت ، نهى از احتكار، چگونگى نرخ گذارى و تحليلى از روايات مرتبط با «نرخ گذارى» كه ظاهرى تعارض نما دارند، آنچه فروشنده بايد بدان توجّه كند و آنچه بايد از آن دورى گزيند ، آنچه داد و ستد را به «حرام» مى كشاند ، مانند : رِبا، دروغ در داد و ستد، «غش» و... .
از جمله آداب بسيار ارجمند دينى درباره اموال ، درآمدها و داشتن ها و... خرج كردن، عرضه كردن، انفاق كردن ، رسيدگى به تهى دستان ، امساك نداشتن ، ايثار كردن و از «استئثار (انحصار طلبى)» تن زدن است. در فصل پنجم باب دوم ، از اين حقايق ، سخن رفته است : ضرورت كمك مالى به ديگران، راه هاى خير، امور ستودنى و كارهاى نيك، چگونه؟ چه اندازه؟ و فرا خواندن به تعادل ، حتّى در انفاق ، و هشدار درباره خرج كردن . امّا در ميان آنچه شايسته نيست، نسبت به : تباه سازى داشته ها ـ كه امانت الهى در دست انسان اند ـ و ... هشدار داده شده است .

باب سوم : عوامل توسعه اقتصادى

در اين باب ، سخن از عوامل اعتقادى، حقوقى، اخلاقى ، عبادى ، اجتماعى و بهداشتى توسعه است .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد اوّل
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 6717
صفحه از 568
پرینت  ارسال به