باب پنجم : شناخت دنيا

در فصل يكم اين باب ، از دنيا سخن رفته است و چرايىِ نام گذارى اين مرحله از زندگى انسان به «دنيا» و ويژگى هاى آن . نيز به امثال لطيفى كه در حكمت هاى نبوى ، دنيا به چيزهايى مانند شده است ، اشاره دارد ، كه از آن جمله است :
مَثَلُ هذِهِ الدُّنيا مَثَلُ ثَوبٍ شُقَّ مِن أوَّلِهِ إلى آخِرِهِ ، فَبَقِىَ مُتَعَلِّقا بِخَيطٍ فى آخِرِهِ ، فَيوشِكُ ذلِكَ الخَيطُ أن يَنقَطِعَ . ^۱ مَثَل اين دنيا ، مَثَل جامه اى است كه از سر تا به تَه ، دريده و در انتهايش به نخى آويخته است. زود است كه آن نخ نيز بگُسلد!
آن گاه ، رواياتى درباره «عمر دنيا» آورده شده است و بدين مناسبت ، در فصل دوم ، پژوهش كوتاهى درباره عمر دنيا ، جايگاه دنيا و نقش آن در شكل گيرى آخرت انسان ، آمده است ، با مطالبى شامل : نگاه اسلام به دنيا و آخرت ، و اين كه مسلمان بر هر دو با زاويه و نگاه ويژه اى مهر مى ورزد و اين كه «دنيا ، كشتگاه آخرت است» .
فصل سوم ، گزارشگر احاديثى است نشانگر اين كه چگونه مى توان به بهترين هاىِ دنيا و آخرت ، دست يافت و ... . مجموعه آموزه هاى دينى و حكمت هاى نبوى ، انسانِ مؤمن را در پيوند با دنيا ، به بهره ورى هوشمندانه و استفاده آگاهانه فرا مى خواند ، بدان سان كه بر زورق دنيا سوار شود و با بهره گيرى از امواج ، زندگى را بشكافد و در ساحل كرامت ، استوار قامت و فرازمند بِايستد . مقهور دنيا بودن و مرعوب جذبه ها و كشش هاى آن شدن را آموزه هاى دينى و پيش تر و بيشتر از همه ، حكمت هاى نبوى ، نكوهش كرده است . بدين سان ، در

قانع ، نيكوكردارانِ مهربان ، انديشورانِ دنياگريز و ... هستند و در مقابل ، بدترينِ امّت ها ، مردمانش شرآفرين ، تنعّم زده ، عيّاش و مترف اند و ... . پايان بخش اين فصل ، احاديثى است از پيامبر صلى الله عليه و آله در ستايش مردم فارس ، گروندگان به حق ، چنگ اندازندگان به دانش كه بيشترين بهره را از اسلام ناب برده اند ، و آيا تاريخ ، جز اين را گواهى مى دهد؟!

بخش چهارم : حكمت هاى مربوط به جهان و انسان

اين بخش ، در دوازده باب ، به جهان و انسان و آفرينش آنها و مسائل مرتبط با آنها پرداخته است .

باب يكم : اصل خلقت

در اين باب ، نكاتى درباره اصل خلقت ، نخستين آفريده خدا ، آفرينش آسمان و وسعت آن ، ملاحظه مى شود .

باب دوم : ملكوت آسمان ها و زمين

در اين باب ، نكاتى درباره ملكوت آسمان ها و زمين و حجاب هايى كه مانع مشاهده آنهاست ، ارائه مى شود .

باب سوم : آفرينش فرشتگان

در اين باب ، احاديثى از پيامبر خدا درباره آفرينش فرشتگان و كثرت آنها و موانع ارتباط آنها با انسان ، گزارش شده است .

باب چهارم : آفرينش زمين

در اين باب ، حكمت هايى درباره خلقت زمين و ويژگى هاى آن مى آيد و در پايان ، نگاهى كوتاه به تعداد زمين ها از نگاه قرآن و حديث .