گزارش روايت ها ، سخن را از «عقل» آغاز كرده اند .
در اين مجموعه نيز در بخش يكم آن ، پيش از بيان سخنان حكمت آميز پيامبر اعظم ، ضمن پژوهشى ، معناى «عقل» از نظر لغوى و از نگاه روايات اسلامى ، مورد بررسى قرار گرفته و توضيح داده شده كه واژه «عقل» در متون اسلامى ، گاه درباره ادراكات انسان به كار رفته و گاه درباره محصول ادراكات او . همچنين مقصود از «عقل نظرى» و «عقل عملى» و تفاوت ميان «عاقل» و «عالم» ، و خطر علمِ بدون عقل ، بيان گرديده است .
سپس به منظور فهم درست آيات و احاديثى كه در نكوهش جهل و جاهل و ضرورت جهل زدايى از جامعه وارد شده ، چهار معنا براى «جهل» ارائه مى گردد و خطرناك ترين جهل براى انسان ، تبيين مى شود و در پايان ، اين پژوهش ، به اين پرسش پاسخ مى دهد كه : چرا بر خلاف متعارف كه «جهل» در برابر «علم» مطرح مى گردد ، در نصوص اسلامى و به تبعِ آن در منابع حديثى ، «جهل» در برابر «عقل» قرار گرفته است ؟
پس از اين تحقيق مقدّماتى ، ضمن دوازده فصل ، سخنان والا و حكيمانه پيامبر خدا درباره عقل و جهل ، گزارش شده است . حقيقت عقل ، آفرينش عقل و جهل ، تشويق بر خِردورزى و ژرف انديشى ، هشدار نسبت به فرجام ناهنجارى ها و نابه سامانى هاى گونه گون در به كار نگرفتن خِرد ، و بى توجّهى به مقتضاى خردورزى و انديشه ورى ، در اين باب و در ضمن احاديث فصل هاى يكم و دوم آمده است و نيز «حُجّيت عقل» در نگاه دين و نقش آفرينى آن در دستيابى انسان به جايگاهى ارجمند در اين دنيا و پاداش الهى در جهان واپسين كه اين ، موضوع فصل سوم است .
پايگاهى به اين والايى و جايگاهى به اين ارجمندى ، سزامند آن است كه انسان ، بدان توجّه كند و در فهم استوارى ، گستردگى و ژرفايى آن بكوشد . آن گاه در

سختكوشان قبيله قلم ، با تمام توان به آوردگاه توطئه ها و تهاجم فرهنگى و شبيخون فكرى برنامه ريزى شده دشمنان اسلام ، وارد شوند و با ترسيمى زيبا از چهره پيامبر صلى الله عليه و آله بر پايه منابع و مصادر اصيل و آموزه هاى ارجمند و تعاليم قويم قرآنى و اسلامى ، با ارائه ابعاد مختلف سيره والاى آن بزرگوار و آن شخصيت بى بديل و ناپيدا كرانه ، جهانيان را با شخصيت آفتابگون و معارف و حقايق درياوار نبوى آشنا سازند و مشعلى فروزان ، فرا راه بشر قرار دهند .

گزارشى اجمالى از كتاب

حكمت نامه پيامبر اعظم صلى الله عليه و آله ، دومين اثرى است كه پژوهشكده علوم و معارف حديث ، در سمت و سوى اهداف ياد شده و در جهت بر نمودن گوشه هايى از معارف نبوى و ارائه چهره اى گويا و براى شناساندن شخصيت و سيره آن بزرگوار با سبكى نو و شيوه اى جديد ، سامان مى دهد . اين مجموعه در ده بخش عرضه خواهد شد :

بخش يكم : حكمت هاى عقلى و علمى

باب يكم : عقل و جهل

خِرد انسانى ، برترين و مهم ترين نعمت الهى در وجود انسان است كه از آن در منابع روايى و آموزه هاى پيشوايان الهى به «حجّت باطنى» ياد شده است و بر پايه برخى از روايات ، «خِرد» در جايگاهى بس بلند و با منزلتى رفيع ، در پيشاپيش ارزش ها قرار مى گيرد . چنين است كه گاه محدّثان در تدوين مجموعه هاى روايى و