جابر و جبّار، در قرآن و حديث
نام «جبّار» ، در قرآن كريم يك بار درباره خدا به كار رفته و نام «جابر» ، در آن نيامده است . قرآن كريم ويژگى «جبّاريت» براى غير خداوند والا را نُه بار ذكر كرده و در هشت مورد ، آن را نكوهيده است . براى مثال ، اين دو آيه : «و هر گردنْ فرازِ بسيارْ روىْ بر تابنده [ازحق] ، ناكام گشت» و «آن سان خداوند ، بر هر دل [انسانِ ]بزرگىْ فروشِ گردنْ فراز،مُهر مى زند» .
احاديث ، اين صفت را از صفات ويژه خدا برشمرده اند : «تو چيره اهل آسمان ها و چيره اهل زمين هستى. در آنها هيچ چيره اى جز تو نيست» .
و دليل حصر اين صفت به خداى سبحان ، آن است كه سترگىِ (سلطه) مطلق و قهر و غلبه بر جهان ، تنها از آنِ آفريدگار جهان و مالك آن است و براى هيچ آفريده اى ، مانند اين صفت نيست . از اين جاست كه اگر كسى خود را در جايگاه خداوند قرار دهد و اراده خود و نه اراده خدا را بر ديگران حاكم سازد و با ايشان با منطق زور و ستم رفتار كند ، كار وى ، مصداق ظلم است و سزاوار نكوهش .
راغب در اين زمينه گفته است :
جبّار در وصف انسان ، به كسى گفته مى شود كه كاستىِ خود را با ادّعاى منزلتى از بلندْ پايگى كه شايسته آن نيست ، جبران كند .
در احاديث ، آثار و ويژگى هاى متعدّدى براى صفت «جبّار» و «جابر» ياد شده است . از جمله آثار و ويژگى هاى صفت «جبّار» : غلبه ، نفى ضد ، همانند ، و وزير است و از جمله امورى كه «جابريت» خداوند والا به آنها تعلّق گرفته ، نادارى ، بينوايى و بيمارى است .
