۳ / ۵
اَحَد
واژه شناسى «اَحَد» و «واحد»
صفت «اَحَد (يگانه) » ، صفت مشبّهه است و صفت «واحد (يكتا)» ، اسم فاعل و هر دو برگرفته از مادّه «وحد» هستند كه بر يگانگى ، دلالت دارد . از آن جا كه دلالتِ صفت مشبّهه بر مادّه ، بيشتر و قوى تر از دلالت اسم فاعل است ، دلالت «احد» بر يگانگى ، بيشتر از دلالت «واحد» است . طبيعى است كه اين دو صفت ، در كاربرد ، با هم تفاوت دارند ، به گونه اى كه در برخى موارد ، تنها يكى از دو صفت به كار مى رود . براى مثال ، واژه «احد» ، در مقام وصف غير خداوند متعال به كار نرفته است ؛ امّا در عدد «أحد عشر (يازده ) » به كار مى رود ، به خلاف واژه «واحد» كه براى عدد يازده به صورت «واحد عشر» به كار نمى رود . ابو اسحاق نحوى نيز اين مطلب را گفته و افزوده كه «احد» در سخن منفى به كار مى رود و «واحد» در سخن مثبت ، يعنى گفته مى شود : «ما أتانى مِنهُم أحد ؛ هيچ يك از آنها نزد من نيامد» ؛ ولى براى رساندن همين معنا گفته نمى شود : «ما أتانى مِنهُم واحد» .
با چشم پوشى از اين نكات ، «احد» به معناى «واحد» است . از همين رو ، جوهرى (واژه شناس مشهور عرب) نيز بر اين مطلب ، تصريح كرده و فيّومى گفته : «واحد» ، همان «احد» است .
