هنگام بيمارى اش ، وقتى كه اتاقش آكنده از اصحاب بود ، فرمود . در پاره اى از آنها آمده كه آن را در غدير خُم گفت . در برخى ديگر گفته شده كه پيامبر صلى الله عليه و آله هنگام بازگشت از طائف ، به خطبه ايستاد و در آن جا فرمود . ^۱ البتّه ميان اينها منافاتى وجود ندارد ؛ چرا كه ممكن است پيامبر صلى الله عليه و آله به خاطر توجّه ويژه اش به كتاب خدا و عترت پاك ، آن را در جاهاى ياد شده و جاهاى ديگر ، بارها گفته باشد . ^۲

پنج . مقصود از «عترت» و «اهل بيت»

پيامبر خدا در تبيين آيه تطهير ، شخصا مقصود از «عترت» و «اهل بيتِ» خود را بيان كرده است ، به گونه اى كه جاى هيچ گونه ابهام و ترديد و يا تفسير و تأويلى نيست . بى شك ، در حديث ثقلين نيز كه ايشان در آن ، اهل بيتِ خود را همتاى قرآن به امّت معرّفى مى نمايد ، مقصود از «اهل بيت» ، همان جمعى است كه آيه تطهير درباره آنان نازل شده است .
بدين ترتيب ، براى روشن شدن مقصود از «اهل بيت» در حديث ثقلين ، توضيح كوتاهى درباره آيه تطهير ، ضرورى مى نمايد .

اين سخن را تكرار نمايد تا به گوش همگان برسد و حجّت بر آنان تمام شود . موارد گزارش شده ، عبارت اند از :
۱ . در سرزمين عرفات ، در روز عرفه ^۱
۲ . در مسجد خَيف ^۲
۳ . در مِنا ^۳
۴ . در مسجدالحرام ^۴
۵ . در غدير خُم ، در بازگشت از حَجّة الوداع ^۵
۶ . در مدينه ، در آخرين سخنرانى ^۶
۷ . در منزل ، در بستر بيمارى اى كه به رحلت ايشان انجاميد . ^۷
ابن حجر هيثمى درباره طُرق حديث ثقلين و اهمّيت تكرار آن مى گويد :
بدان كه حديث «تمسّك به ثقلين» ، طرق زيادى دارد و از بيست و چند صحابى، نقل شده است . طرق فراوانى هم در صفحات گذشته ذكر شد ... . در برخى از اين طرق ، آمده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله آن را در سرزمين عرفات در حجّة الوداع گفت . در برخى ديگر آمده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله آن را در مدينه به