۱ . الكافى :
معاوية بن وَهْب مى گويد: از امام صادق عليه السلام درباره ذكر جمله «الصلاة خير من النوم» در اذان و اقامه پرسيدم . فرمود : «ما از چنين چيزى خبر نداريم [ و قبولش نداريم ]» . ^۱
۲ . المصنَّف، عبد الرزّاق :
ابن جُرَيج [گفت] : عمرو بن حفص به من خبر داد كه سعد [مؤذّن] ، نخستين كسى بود كه گفت : «الصلاة خير من النوم» و اين ، در خلافت عمر بود ... . [عمر] گفت : بدعت است ؛ امّا بعدها آن را آزاد گذاشت . بلال براى عمر ، اذان نگفت . ^۲
۳ . المصنَّف، عبد الرزّاق :
حسن بن مسلم به من خبر داد كه مردى ، از طاووس ـ كه با عدّه اى نشسته بود ـ پرسيد : اى ابو عبد الرحمان! از چه زمانى جمله «الصلاة خير من النوم» گفته شد؟
طاووس گفت : اين جمله در زمان پيامبر خدا گفته نشد ؛ بلكه بلال ، در زمان ابو بكر و پس از وفات پيامبر صلى الله عليه و آله ، آن را از مردى كه مؤذّن نبود ، شنيد و آن را از او گرفت و در اذان گفت .[ حكومتِ ] ابو بكر ، چندان نپاييد و عمر كه آمد ، گفت : «كاش بلال را از اين چيزى كه به وجود آورد ، نهى كنيم!»؛ ولى گويا فراموش كرد كه چنين كند . پس مردم تا به امروز ، اين جمله را در اذان مى گويند . ^۳
۴ . جامع المَسانيد :
از ابراهيم روايت شده كه گفت : از ابو حنيفه درباره «الصلاة خير من النوم» پرسيدم . گفت : «اين از چيزهايى است كه مردم ، [پس از پيامبر صلى الله عليه و آله ]بدعت

الطبقات الكبرىِ ابن سعد ^۱ بر اين معنا دلالت دارند ؛ امّا اين روايات، هيچ يك سند صحيحى ندارند .
دسته سوم ، رواياتى كه بند ياد شده را به دستور و يا تأييد خليفه دوم مستند كرده اند ، مانند آنچه در سنن الدار قُطْنى ، از محمّد بن مخلّد ، از محمّد بن اسماعيل حسّانى ، از وكيع به دو سند: يكى از عَمْرى، از نافع، از ابن عمر از عمر؛ و ديگرى از سفيان ، از محمّد بن عجلان ، از نافع ، از پسر عمر ، از عمر نقل شده است كه به مؤذّن خويش گفت :
در اذان صبح ، هر گاه به «حىَّ على الفلاح» رسيدى ، بگو : «الصلاة خير من النوم ، الصلاة خير من النوم» . ^۲
در الموطّأ مالك نيز آمده است :
مؤذّن ، نزد عمر بن خطّاب آمد تا او را براى نماز صبح خبر كند . ديد كه خواب است . پس گفت : «الصلاة خير من النوم» . ^۳
عمر به او دستور داد كه از آن پس ، اين جمله را در اذان صبح بگويد .
با عنايت به اين كه روايات دسته اوّل و دوم ، نه از نظر سند قابل اعتماد هستند و نه از نظر مضمون هماهنگ اند ، نمى توانند اثبات كنند كه «الصلاة خير من النوم» ، جزء اذانِ نخستين بوده است ؛ بلكه همان طور كه در شمارى از احاديث اهل بيت عليهم السلام و كلمات برخى از صحابه و تابعيان آمده است ، اين جمله پس از پيامبر صلى الله عليه و آله به اذان افزوده شده است . و اينك ، برخى از اين متون :