رهنمودهاى اسلام درباره خوردن

رعايت دستورهاى بهداشتى در خوردن و آشاميدن ، يكى از مهم ترين عوامل سلامت ، شادابى و طول عمر است . اگر مردم بدانند كه چه بايد بخورند ، چه اندازه بخورند و چگونه بخورند و نيز دانسته خود را به كار ببندند ، بى ترديد ، بيشتر بيمارى ها از جامعه بشرى رخت برخواهد بست و انسان ها لذّت و طراوت زندگى را خواهند چشيد .
نخستين نكته براى رعايت دستورهاى بهداشتى درباره خوردن ، توجّه به اين حقيقت است كه در نظام آفرينش ، «خوردن» ، ابزارى براى زندگى است ، نه آن كه زندگى ، ابزارى براى خوردن ؛ چنان كه در حكمتى منسوب به امام على عليه السلام آمده است :
لا تَطلُبِ الحَياةَ لِتَأكُلَ ، بَلِ اطلُبِ الأَكلَ لِتَحيا ؛
زندگى را براى خوردن مخواه ؛ بلكه خوردن را براى زندگى بخواه .
بسيارى از مردم ـ اگر نگوييم بيشتر آنان ـ سلامت ، شادابى و زندگى خود را فداى شكم خود مى كنند . از اين رو ، هيچ گاه به فكر اين نيستند كه چه بخورند ، چگونه بخورند و چه اندازه بخورند . پس ، هر چه را مزه بهترى دارد ، به هر اندازه كه ميل دارند و به هر شكلى كه پيش بيايد ، مصرف مى كنند و بدين سان ، گرفتار انواع بيمارى ها مى شوند ، چنان كه امام على عليه السلام مى فرمايد :
مَن غَرَسَ فى نَفسِهِ مَحَبَّةَ أَنواعِ الطَّعامِ ، اجتَنى ثِمارَ فُنونِ الأَسقامِ ؛
هر كس در دل خود ، درخت علاقه به انواع غذاها را بكارد ، ميوه گونه هاى ناتن درستى را مى چيند .

توضيح

مستدرك الوسائل ، روايتى مرسل از كتاب التعريف نقل كرده كه در آن آمده است :
خفتن پس از غذا ، غذا را هضم مى كند و خوشگوار مى سازد .
اين روايت با روايت پيشين ، تعارضى ندارد ؛ زيرا آن روايت مى گويد : خفتن پس از غذا ، دل را سخت مى كند ؛ امّا اين روايت مى گويد : غذا را هضم مى كند ، با اين توضيح كه امكان دارد چيزى ، هم زمينه سنگ دلى را فراهم آورد و هم هضم كننده غذا باشد .
افزون بر اين ، چنان كه به نظر مى رسد ، مقصود از روايت اين جا ، «خفتن شبانه پس از غذا» است ، به خلاف روايت مستدرك الوسائل كه ناظر به «خواب نيم روزى» است ، چنان كه در ص۹۵ ذيل عنوان «به پشتْ دراز كشيدن پس از غذا» گذشت .
به هر روى ، در سند هر دو روايت ، اشكال شده است ، هر چند كه ظاهرا روايتِ اين جا به صحّت ، نزديك تر است .

ر. ك : ج۱ ، ص۳۵۳ (سلامت دهان و دندان / خلال كردن) . ج۱ ، ص۳۶۵ (مضمضه و استنشاق كردن) . ج۱ ، ص۳۶۷ (مسواك).