در برابر روش‏هاي مختلف تاريخ‏گذاري احاديث بر پاية متن، که گلدتسيهر، شاخت و اسپيت به‌کار گرفته‏اند، اين ايراد مطرح شده که مباني و پيش‏فرض‏هاي اين افراد به اندازة کافي دقيق و باريک‏بينانه نيست. همچنين برخي اعتبار اين مباني و فرضيات را زير سؤال برده و نشان داده‏اند که در نتايج به ‌دست آمده از تحقيقات اين سه محقّق غربي، استدلال‏هاي دوري بسيار وجود دارد. به نظر مي‏رسد با اين روش، تنها به طور نسبي و تقريبي و صرفاً در مواردي خاص مي‏توان احاديث را تاريخ‏گذاري کرد. اين امر به‌طور کلي محل ترديد است که تنها با تکيه بر متنِ حديث بتوان تاريخ نسبتاً دقيقي از پيدايش آن ارائه داد.^۱
در اواخر دهة ۱۹۴۰ ميلادي، برخي از محقّقان غربي به دنبال روش‏هايي در تاريخ‏گذاري احاديث بودند که کامل‏تر و دقيق‏تر از شيوه اتکا بر متن حديث يا جوامع حديثي باشد. همچنان‌که پيشتر اشاره شد، شاخت در تلاش‏هاي خود، کوشيد در کنار بررسي متن حديث، از سند آن نيز در تاريخ‏گذاري استفاده کند. در همين دوره، يوهانس کرامرز با رجوع به شيوه‌‏اي که پيشتر در قرن نوزدهم از سوي کساني چون آلويز اشپِرِنگِر به‌کار رفته بود،^۲ کوشيد ترکيب متوازن و جامع‏تري از اين دو روش ارائه کند. کرامرز در مقالة تقريباً فراموش‏شده‏اي که به زبان فرانسوي نگاشته است، دوازده صورت مختلف از حديثي منسوب به پيامبر را با مقايسة متون و

سير تحولات تاريخي آن را بازسازي کند.^۱ اسپيت کار خود را با اين فرضيه آغاز کرد که تمام اختلافات متني پيش از آنکه در مدوّناتِ مکتوب ثبت و ضبط شوند، جزو سنّت شفاهي بوده‏اند. آنگاه وي با استفاده از مقدماتي مشابه با کار شاخت، مي‏کوشد صورت‏هاي اوّليّه و متأخّر اين متن را بازشناسي کند.^۲ روش وي از اين مراحل تشکيل يافته است:
۱) نخست مجموعه‏اي از نوزده متن را گردآوري مي‏کند که آنها را صُوَر مختلف يک روايت و مضمونشان را مرتبط با هم مي‏شمارد.
۲) اين متون را بر حسب پيچيدگي‏شان مرتب مي‏کند.
۳) در هر يک از متون، سه نکته مورد تحليل قرار مي‏گيرد: الف) ميزانِ تطوّر متن؛ ب) پيوند درونيِ اجزاي متن؛ ج) شواهد ساختاري و واژگاني که نشان‏دهندة تحولات اوّليّه يا متأخّر روايت‏اند.
۴) در نهايت اين متون را با توجه به مضامين مرتبطشان دسته‏بندي کرده؛ بر اين اساس، ترتيبي زماني از سير تحولات روايت ارائه مي‏دهد.
از آن زمان، توجه به متن احاديث براي تاريخ‏گذاري آنها بهتر و بيشتر شده است. از اين پس، نقطة عزيمت بسياري از پژوهش‏ها اين فرض بسيار حياتي در روش تاريخ‏گذاري شاخت بود که: روايات بخشي از يک منظومة فکري (= گفتمان، discourse)اند که در جريان نخستين سده‌هاي تاريخ اسلام بسط و تکامل يافته است. گمان مي‏رود مراحل و سطوح مختلف اين منظومة فکري در روايات منعکس شده است. هرچه محتواي روايت پيچيده‏تر باشد و در مقايسه با ديگر متون که به همان موضوع پرداخته‏اند، به پرسش‏هاي بيشتري پاسخ دهد، روايت متأخّرتر است. اين رهيافت را لورنس کُنراد در دو مقالة خود به‌وضوح تشريح و اثبات کرده است.^۳