چنين اخباري اين تلقي را پديد آورد که حضرت محمّد صلي الله عليه و آله روزه عاشورا را مستقيماً به تأسي از يهود مدينه برگزيده است. از سوي ديگر، مسلمانان با اخبار مبتني بر تمايل احتمالي پيامبرشان در مخالفت عملي با يهود آشنايند و طبيعي است که ابوموسي از همين روي گفته باشد: «چون يهود اين روز را جشن مي‏گرفتند(!) پيامبر صلي الله عليه و آله در مخالفت با ايشان به پيروانش فرمان داد آن را روزِ روزه‏داري بدانند».^۱ در يکي از نقل‏هاي اين روايت، سخنان ابوموسي ناظر به يهوديان خيبر است.^۲ مسلمانان، يهودِ مدينه و خيبر را مي‏شناسند، امّا هرگز احتمال وجود برخي يهوديان در مکّه را در نظر نمي‏گيرند.
نمونه‏اي ديگر از تمايل پيامبر به عمل بر خلاف شعائر يهود، از ابن‌عباس روايت شده است:
پيامبر صلي الله عليه و آله روز عاشورا را روزه گرفت و پيروانش را به آن فرمان داد. مسلمانان اعتراض کردند که آن روز را يهوديان و مسيحيان بزرگ مي‏دارند. لذا پيامبر صلي الله عليه و آله اعلام کرد که در اين صورت، سال بعد، مسلمانان روز نهم را روزه بگيرند. امّا پيش از آنکه آن روز دوباره فرا رسد، پيامبر صلي الله عليه و آله رحلت کرده بود.^۳
قطعاً پيامبر صلي الله عليه و آله که در مدت بيست و چند سال رسالت مقدّس‏اش، به طور مداوم بر او وحي نازل مي‏شد، صرفاً تحت تأثير دشمنان قسم خورده خود، يعني يهود ـ که خدا از آنان به عنوان «دشمنان خدا» ياد کرده ـ عملي عبادي را رواج نداده است. انزجار مفرطي که چنين عقيده‏اي ـ که در فوق منعکس شده ـ ايجاد مي‏کرد، آن هم در ميان انبوه احاديثي که به مخالفة اليهود تخصيص يافته است، بي‏ترديد ديگر دانشمندان را بر آن داشته تا به کلي اين وصلة ناجور با يهود مدينه را از هم بگسلند:^۴

متروک شد.^۱ ابن‌مسعود: پيش از نزول آية [روزه] رمضان، روزه عاشورا رايج بود. زماني که روزه ماه رمضان واجب شد، روزه عاشورا متروک شد.^۲
جابر بن سَمُرَة: پيامبر صلي الله عليه و آله به ما فرمان داد که روز عاشورا را روزه بگيريم و ما را بدان تشويق مي‏کرد و با ما بر آن هم‏پيمان مي‏شد. وقتي روزه ماه رمضان واجب شد، او نه ما را به آن امر، و نه از آن نهي مي‏کرد و نه با ما بر آن هم‏پيمان مي‏شد.^۳
عائشة: پيش از وجوب روزه ماه رمضان، پيامبر صلي الله عليه و آله به ما فرمان داد روز عاشورا را روزه بگيريم، امّا پس از آن روزه عاشورا اختياري شد.^۴
پيش از اين نظرِ ابن‌عباس را ذکر کرديم که «الَّذِينَ مِنْ قَبْلِکُمْ» به اهل کتاب اشاره دارد. شايد بتوان مؤيدي بر اين مطلب يافت. با در نظر داشتن اينکه إسناد اين اخبار به صحابه، موثق‏تر از إسناد آنها به پيامبر صلي الله عليه و آله نيست، توضيح ديگري درباره «الَّذِينَ مِنْ قَبْلِکُمْ» منسوب به ابن‌عباس را مي‏خوانيم:
پيامبر صلي الله عليه و آله پس از ورود به مدينه متوجه شد که يهود روز عاشورا را روزه مي‏گيرند. چون از آنها در اين باره استفسار کردند، پاسخ دادند: «اين روزي است که خدا موسي عليه السلام و بني اسرائيل را بر فرعون پيروز کرد و ما در نکوداشت آن رويداد بزرگ، اين روز را روزه مي‏گيريم». پيامبر به يهوديان گفت: «ما از شما به موسي نزديکتريم». و پيروانش را به روزه اين روز فرمان داد.^۵ يهوديان پاسخ دادند که موسي عليه السلام براي بزرگداشت روزي که خدا پيامبر خويش و قوم او را نجات داد و فرعون و لشگريانش را غرق کرد، اين روزه را بنيان نهاد. حضرت محمد صلي الله عليه و آله نيز تصريح کرد: «ما به موسي از شما سزاوارتر و به او نزديک‌تريم.» سپس چنين روزي را روزه گرفت و پيروانش را نيز به آن فرمان داد.^۶