و گفتند: «اگر خدا او را شفا دهد، ما ده روز بر روزه مي‏افزاييم». پادشاه ديگرشان، دهانش با تکه‏اي گوشت آسيب ديد، و گفتند: «اگر خدا او را شفا دهد، هفت روز ديگر به آن مي‏افزاييم» و پادشاه سوم گفت: «بياييد عدد را سر راست به پنجاه برسانيم و در فصل بهار روزه بگيريم».^۱
سُدّي نيز در تفسيرش چنين توضيح مي‏دهد:
روزه رمضان بر مسيحيان واجب شده بود... چون روزه گرفتن در تابستان گرم برايشان دشوار بود، شورايي تشکيل دادند و توافق کردند زمان روزه را به فصل بهار منتقل کنند. گفتند. «ما با افزودن بيست روز به طول دوره روزداري آن را جبران مي‏کنيم».^۲
کتاب‏ها آکنده از احاديثي است که راهنماي مسلمانان در تعيين زمان آغاز و پايان روزه ماه رمضان است. از آنجا که تشخيص آغاز و پايان ماه بايد بر اساس مشاهده هلال باشد، اين توصيه‏ها به ويژه زماني که آسمان ابري است، مورد نياز است.^۳ دغدغة مسلمانان نسبت به چنين موضوعاتي با پيشينيان آنها ـ «الَّذِينَ مِنْ قَبْلِکُمْ» ـ نيز گره خورده است.
ابن‌عباس: چون مسيحيان در ابتدا، از احتمال تشخيص نادرست زمان آغاز و پايان ماه بيمناک بودند، از يک روز قبل از آغاز ماه روزه مي‏گرفتند. سپس، به دليل نگراني از اشتباه در تاريخ آخرين روز، يک روز هم به روزه پايان ماه افزودند. سرانجام به تدريج با اين روش، ده روز به قبل و ده روز به بعد از دوران روزه‌داري افزودند. نهايتاً نگراني آنها از سرپيچي از فرمان الهي به آنجا انجاميد که روزه سي روزه را به پنجاه روز تبديل کردند.^۴
روزه مسلمانان سه روز در هر ماه بود که با نزول وحي درباره ماه رمضان،

اما از سوي ديگر، اين آيه به تمام پيامبران و همة اديان پيش از اسلام، از زمان آدم تا بعثت حضرت محمّد صلي الله عليه و آله اشاره دارد:
ضحاک: از دوران نوح تا زمان حضرت محمّد صلي الله عليه و آله ، مردم در هر ماه سه روز روزه مي‏گرفتند...^۱
نقل است ابن‌عمر بر اين رأي اصرار مي‏ورزيد که مقصود آيه، ماه رمضان است: پيامبر فرمود: «خدا روزه ماه رمضان را بر همة اديان پيشين واجب کرده بود».^۲
حسن بصري: يعني خداوند روزة ماه رمضان را بر همة آنان واجب کرده بود.^۳
طبري: از زمان ابراهيم عليه السلام مردم ماه رمضان را روزه مي‏گرفتند.^۴
اگر معناي «الَّذين مِن قَبلِکُمْ» اين باشد که کساني که «بلافاصله پيش از شما» مي‏زيستند، آنگاه بايد بازه زماني آيه را محدودتر کرد:
ابن‌عباس: اين عبارت به اهل کتاب اشاره دارد. روزه همان گونه که بر شما مسلمانان واجب شده، بر مسيحيان نيز واجب شده بود.^۵
بنابراين فني را که دانشمندان نامبرده بارها از آن بهره برده‏اند با تکملة ابن‌عباس در اينجا توضيح داده شده است که «تأييد اين مطلب را مي‏توان در کتاب خدا يافت: «يَآأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ کتِبَ عَلَيْکمُ الصِّيَامُ کمَا کتِبَ عَلَي الَّذِينَ مِن قَبْلِکمْ».^۶
هر گونه ادعايي مبني بر دلالت آيه بر مسيحيان، اين پرسش را برمي‏انگيزد که مسيحيان معاصر اسلام چگونه روزه مي‏گرفتند؟ اين اطّلاع که کمي بيش از سي روز را روزه مي‏گرفتند، نياز به توضيح داشت:
پيامبر صلي الله عليه و آله فرمود: «روزه رمضان بر آنها واجب شده بود. پادشاهشان بيمار شد،