فصل چهل و پنجم : عَلىّ
واژه شناسى «عَلىّ»
صفت «علىّ (بلندمرتبه / والا) » ، فعيل به معناى فاعل از «علا ، يعلو»، از مادّه «علو» است كه بر رفعت و بلندى دلالت دارد و علىّ ، يعنى : رفيع (والا) .
ابن اثير مى گويد : علىّ ، كسى است كه در پايگاه و فرمان ، چيزى بالاتر از او نيست و «متعالى» ، كسى است كه برتر از دروغِ دروغ زنان بوده و شأن او والاست. نيز گفته شده كه «متعالى است» ، يعنى : برتر از هر وصف و ثنايى است. متعالى، متفاعل از «علو» و گاهى به معناى «عالى» است.
علىّ ، در قرآن و حديث
در قرآن كريم، صفت «علىّ» ، پنج بار با صفت «كبير» و دو بار با صفت «عظيم» و يك بار با صفت «حكيم» به كار رفته است و صفت «متعالى» نيز يك بار وارد شده است.
نام «علىّ» و برگرفته هاى مادّه «علو» در آيات و احاديث ، درباره امور متعدّدى به كار رفته اند . براى نمونه : «از آنچه شرك مى ورزند، والاتر است» ، «بلندپايه تر از همسانىِ آفريدگان است»، «والا جايگاه است» و «والاتر از همه چيز است» . اين گونه آيات و احاديث ، با نام «علىّ» و برگرفته هاى مادّه «علو» ، خدا را از هر نقص و عيبى منزّه دانسته اند.
