455
توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1

۶ / ۵

نظارت بر بازار

۷۹۹.صحيح البخارى از ابن عمر :در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله ، خوراك را از كاروانيان مى خريدند ، از اين رو ، پيامبر صلى الله عليه و آله كسى را مى فرستاد تا ايشان را از فروش آن در همان محل خريد و به بازار نياورده جلو گيرد . ۱

۸۰۰.امام باقر عليه السلام :در بازار مدينه ، پيامبر صلى الله عليه و آله بر بساطِ خوراكى برگذشت و به صاحب آن گفت: «خوراكت يكسره خوب است» . سپس از وى درباره قيمتش سؤال كرد . آن گاه خداوند به وى وحى فرمود كه دستانش را در آن خوراك فرو بَرَد ؛ و او چنين كرد و خوراكى پَست بيرون كشيد . پس به صاحب خوراك فرمود: «جز خيانت و فريب براى مسلمانان ، چيزى فراهم نياورده اى!»

۸۰۱.امام باقر عليه السلام :اميرالمؤمنين عليه السلام در كوفه و نزد شما [مردم] هر روز بامدادان از امارتگاه برون آمده ، بازار كوفه را بازارچه به بازارچه مى گشت ، حال آن كه تازيانه اى دو سويه با نام سَبيبه بر دوش مى افكند و بر سر هر بازارچه مى ايستاد و ندا در مى داد: «اى گروه بازرگانان! خداى را پروا كنيد» . آن گاه كه بانگش را مى شنيدند ، هر آن چه را در دست داشتند ، فرو مى گذاشتند و با دل هاى خويش به وى گوش مى سپردند و با گوش هاشان سخنش را مى شنيدند . امام مى فرمود: «نخست از خدا خير بخواهيد ؛ سپس با آسان گيرى [بر مردم] به بركت روى آوريد ؛ خود را به خريداران نزديك [و ايشان را جذب ]كنيد ؛ با مُدارا زينت يابيد ؛ از سوگندخورى بپرهيزيد ؛ از ناراستى دورى كنيد ؛ از ستم ورزى كناره گيريد ؛ دادِ ستمديدگان را بدهيد ؛ به ربا نزديك نشويد ؛ پيمانه و ترازو را تمام دهيد ؛ از مردم كالاهاشان را مكاهيد [كم فروشى نكنيد] و در زمين به تباهكارى مپوييد» . آن گاه ، در همه بازارچه هاى كوفه مى گشت و سپس بازگشته ، در ميان مردم جلوس مى فرمود .

1.آن گونه كه از احاديث ديگر معلوم مى شود ، نهى پيامبر صلى الله عليه و آله به جهت گزافه بودن اين خريد و فروش ها بوده است كه هنوز مال را تحويل نگرفته ، به ديگرى مى فروختند .


توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1
454

۶ / ۵

مُراقَبَةُ السّوقِ

۷۹۹.صحيح البخاري عن ابن عمر :أنَّهُم كانوا يَشتَرونَ الطَّعامَ مِنَ الرُّكبانِ عَلى عَهدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله ، فَيَبعَثُ عَلَيهِم مَن يَمنَعُهُم أن يَبيعوهُ حَيثُ اشتَرَوهُ ، حَتّى يَنقُلوهُ حَيثُ يُباعُ الطَّعامُ . ۱

۸۰۰.الإمام الباقر عليه السلام :مَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله في سوقِ المَدينَةِ بِطَعامٍ فَقالَ لِصاحِبِهِ : ما أرى طَعامَكَ إلاّ طَيِّبا ، وسَأَلَهُ عَن سِعرِهِ ، فَأَوحَى اللّهُ عز و جل إلَيهِ أن يَدُسَّ يَدَيهِ فِي الطَّعامِ فَفَعَلَ ، فَأَخرَجَ طَعاما رَدِيّا ، فَقالَ لِصاحِبِهِ : ما أراكَ إلاّ وقَد جَمَعتَ خِيانَةً وغِشّا لِلمُسلِمينَ . ۲

۸۰۱.عنه عليه السلام :كانَ أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام بِالكوفَةِ عِندَكُم يَغتَدي كُلَّ يَومٍ بُكرَةً مِنَ القَصرِ ، فَيَطوفُ في أسواقِ الكوفَةِ سوقا سوقا ومَعَهُ الدِّرَّةُ عَلى عاتِقِهِ ـ وكانَ لَها طَرَفانِ ، وكانَت تُسَمَّى السَّبيبَةَ ـ فَيَقِفُ عَلى أهلِ كُلِّ سوقٍ فَيُنادي: يا مَعشَرَ التُّجّارِ ، اتَّقُوا اللّهَ عز و جل ! فَإِذا سَمِعوا صَوتَهُ عليه السلام ألقَوا ما بِأَيديهِم ، وأرعَوا إلَيهِ بِقُلوبِهِم ، وسَمِعوا بِآذانِهِم ،فَيَقولُ عليه السلام:قَدِّمُوا الاِستِخارَةَ ،وتَبَرَّكوا بِالسُّهولَةِ ، وَاقتَرِبوا مِنَ المُبتاعينَ ، وتَزَيَّنوا بِالحِلمِ ، وتَناهَوا عَنِ اليَمينِ ، وجانِبُوا الكَذِبَ ، وتَجافَوا عَنِ الظُّلمِ ، وأنصِفُوا المَظلومينَ ، ولا تَقرَبُوا الرِّبا ، وأوفُوا الكَيلَ وَالميزانَ ، ولا تَبخَسُوا النّاسَ أشياءَهُم ، ولا تَعثَوا فِي الأَرضِ مُفسِدينَ . فَيَطوفُ عليه السلام في جَميعِ أسواقِ الكوفَةِ ، ثُمَّ يَرجِعُ فَيَقعُدُ لِلنّاسِ . ۳

1.صحيح البخاري: ۲/۷۴۷/۲۰۱۷ ، صحيح مسلم : ۳/۱۱۶۰ / ۳۳ ، سنن أبي داود: ۳/۲۸۱/۳۴۹۳ ، مسند ابن حنبل : ۲ / ۴۴۹ / ۵۹۳۱ كلّها نحوه .

2.الكافي : ۵ / ۱۶۱ / ۷ ، تهذيب الأحكام : ۷ / ۱۳ / ۵۵ كلاهما عن سعد الإسكاف ، بحار الأنوار : ۲۲ / ۸۶ / ۳۷ .

3.الكافي : ۵ / ۱۵۱ / ۳ ، تهذيب الأحكام : ۷ / ۶ / ۱۷ ، الأمالي للمفيد : ۱۹۷ / ۳۱ كلّها عن جابر ، من لا يحضره الفقيه : ۳ / ۱۹۳ / ۳۷۲۶ ، الأمالي للصدوق : ۵۸۷ / ۸۰۹ ، تحف العقول : ۲۱۶ ، السرائر : ۲ / ۲۳۰ و الخمسة الأخيرة نحوه ، بحار الأنوار : ۱۰۳ / ۹۴ / ۱۰ .

  • نام منبع :
    توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: سیدرضا حسینی
    تعداد جلد :
    2
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1382
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 71696
صفحه از 506
پرینت  ارسال به