399
توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1

۷۳۹.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :هر كس نابجا بخشد ، اسراف كرده ؛ و هر كه حقّى را نپردازد ، تنگ گرفته است .

۷۴۰.امام على عليه السلام :هر كس از ميان شما كه مالى دارد ، از فساد برحذر باشد ؛ كه هر آينه مال بخشيدنش اگر نابجا باشد ، ريخت پاش و اسراف است و هر چند نامِ وى را در ميان مردم فرا برمى كشد ، نزد خدا فرودش مى آورَد .
و هيچ كس نيست كه مالش را نابجا و براى غير شايستگان صرف كند ، جز آن كه خداوند سپاس ايشان را از وى دريغ دارد و دوستىِ جز او در دلشان افتد ؛ و اگر هم از آنان كسى باقى مانَد كه او را سپاس گويد و برايش دل بسوزاند ، از باب چاپلوسى و ناراستى است و اگر روزگار باژگونه شود و او به آنان محتاج شود و نيازمند جبرانشان گردد ، آن گاه ، فرومايه ترين دوست و بدترين يارِ اويند .
و هيچ كس نيست كه دارايى اش را نابجا و براى ناشايستگان صرف كند ، جز آن كه تنها بهره اش ستايشِ فرومايگان و سپاسِ بَدان باشد ـ آن هم مادام كه به احسان و بخشش خويش ادامه دهد ـ و نادان [درباره اش] بگويد : «او چه بخشنده است!» وَ[لى] او نزد خدا ، بخيل به شمار مى آيد . پس چه بهره اى مرگبارتر و زيانبارتر از اين بهره است؟ و كدام كارِ [به ظاهر] نيك ، سودش كم تر از اين كار است!
پس هر يك از شما را مالى است ، با آن به خويشاوندان پيوند رسانَد ؛ و ميهمانىِ نيكو ترتيب دهد ؛ و رنجور و اسير و در راه مانده را رهايى بخشد ؛ كه هر آينه دستيابى به اين خوى ها هم در دنيا مايه كرامت است و هم در آخرت ، سبب شرافت .


توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1
398

۷۳۹.عنه صلى الله عليه و آله:مَن أعطى في غَيرِ حَقٍّ فَقَد أسرَفَ ، ومَن مَنَعَ عَن حَقٍّ فَقَد قَتَّرَ . ۱

۷۴۰.الإمام عليّ عليه السلام :مَن كانَ فيكُم لَهُ مالٌ فَإِيّاهُ وَالفَسادَ! فَإِنَّ إعطاءَهُ في غَيرِ حَقِّهِ تَبذيرٌ وإسرافٌ ، وهُوَ يَرفَعُ ذِكرَ صاحِبِهِ فِي النّاسِ ويَضَعُهُ عِندَ اللّهِ .
ولَم يَضَعِ امرُؤٌ مالَهُ في غَيرِ حَقِّهِ وعِندَ غَيرِ أهلِهِ إلاّ حَرَمَهُ اللّهُ شُكرَهُم ، وكانَ لِغَيرِهِ وُدُّهُم ؛ فَإِن بَقِيَ مَعَهُ مِنهُم بَقِيَّةٌ مِمَّن يُظهِرُ الشُّكرَ لَهُ ويُريهِ النُّصحَ فَإِنَّما ذلِكَ مَلَقٌ مِنهُ وكَذِبٌ ؛ فَإِن زَلَّت بِصاحِبِهِمُ النَّعلُ ثُمَّ احتاجَ إلى مَعونَتِهِم ومُكافَأَتِهِم فَأَلأَمُ خَليلٍ وشَرُّ خَدينٍ .
ولَم يَضَعِ امرُؤٌ مالَهُ في غَيرِ حَقِّهِ وعِندَ غَيرِ أهلِهِ إلاّ لَم يَكُن لَهُ مِنَ الحَظِّ في ما أتى إلاّ مَحمَدَةُ اللِّئامِ وثَناءُ الأَشرارِ ـ ما دامَ عَلَيهِ مُنعِما مُفضِلاً ـ ومَقالَةُ الجاهِلِ : ما أجوَدَهُ! وهُوَ عِندَ اللّهِ بَخيلٌ . فَأَيُّ حَظٍّ أبوَرُ وأخسَرُ مِن هذَا الحَظِّ ؟! وأيُّ فائِدَةِ مَعروفٍ أقَلُّ مِن هذَا المَعروفِ ؟!
فَمَن كانَ مِنكُم لَهُ مالٌ فَليَصِل بِهِ القَرابَةَ ، وَليُحسِن مِنهُ الضِّيافَةَ ، وَليَفُكَّ بِهِ العانِيَ وَالأَسيرَ وَابنَ السَّبيلِ ؛ فَإِنَّ الفَوزَ بِهذِهِ الخِصالِ مَكارِمُ الدُّنيا وشَرَفُ الآخِرَةِ . ۲

1.تفسير مجمع البيان : ۷ / ۲۸۰ عن معاذ ، بحار الأنوار : ۶۹ / ۲۶۱ .

2.الكافي: ۴/۳۱/۳ عن أبيمخنف الأزدي، بحار الأنوار: ۴۱/۱۲۲/۲۹ وراجع الأماليللمفيد:۱۷۶/۶ والأمالي للطوسي : ۱۹۵ / ۳۳۱ والغارات : ۱ / ۷۶ وتحف العقول : ۱۸۵ ونهج البلاغة : الخطبة ۱۴۲ .

  • نام منبع :
    توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: سیدرضا حسینی
    تعداد جلد :
    2
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1382
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 72294
صفحه از 506
پرینت  ارسال به