ـ كه پيش تر هم آمد و زمينه ساز و شكل دهنده مرحله ديگر است ـ گاه مى لغزد و بدان گونه كه بايد و شايد ، گام بر نمى دارد . اين همه ، مؤمن را مى هراسانَد و از اين كه خشم الهى و عذاب خداوندى دامنگيرش شود ، خوفناك مى شود ، و اگر چنين گردد ، بنده به خود مى آيد و جبران مافات مى كند . افزون بر اين ، باعث مى شود كه بنده مؤمن خدا ، از آغاز ، از خوف آنچه ياد شد ، گِرد نبايدها نگردد و نفس را از اين كه بر گستره زندگى چموشى كند ، باز دارد و افسار زند . بدين سان ، خوف ، مهم ترين عامل باز داشتن نفس انسانى از سركشى هاست .
فصل سوم اين باب ، گزارش حكمت هاى نبوى است درباره آنچه آمد ، با عناوينى چون : «جايگاه خوف الهى» كه مى گويد : اين خوف را چنان در جانت بنشان كه گويى خداوند را مى نگرى . ثمره فهم خوف از خداوند پس از لغزش ها ، تنبّه و بيدارى است . بدين سان ، بنده باز مى گردد و از آنچه كرده ، روى بر مى تابد .
موضوع فصل چهارم ، «توبه» است : ترغيب به توبه ، اهمّيت توبه و اين كه توبه تا چه مرحله زمانى اى قبول مى شود ، توبه نصوح ، تأخير در توبه و ... . انسان با بازگشت به حق و يافتن مسير و تأمّل در آنچه بايد انجام دهد ، به زندگى چارچوب دار مى رسد و درك اين حقيقت كه هر چيزى كه در اين دنيا شكل مى گيرد ، حساب و كتاب دارد . پس تقوا پيشه مى كند و به «وَرَع» دست مى يازد .
عنوان فصل پنجم ، «تقوا (پرهيزگارى)» است . اهمّيت تقوا و اين كه تقوا ، دژى براى انسان و كليد كرامت اوست و تبيين اين موضوع ارجمند كه «حقّ تقوا» چيست؟ متّقين ، كيان اند ؟ و آثار تقوا چيست؟
فصل ششم ، ويژه «وَرَع (پارسايى)» و بيانگر نقش آن در عبادت ، تفسير ورع و باورع ترين كسان است .

از اين رو و پس از گزارش روايات متعدّد ، پژوهشى آمده است با عنوان «نقش بازى در رشد كودك از نگاه روان شناسى ...» .
احاديث اين بخش ، به گونه اى اعجاب آور ، نشانگر ضرورت تربيت دقيق كودك و نوجوان است . در احاديث نبوى ، افزون بر آنچه آمد ، به وظايف كودك در برابر پدر و مادر و همگنانش نيز توجّه شده است كه بى گمان ، بايد والدين در آشناسازى كودكان با اين وظايف بكوشند .

باب سوم : تربيت جوان

پس از احاديث مرتبط با تربيت كودك و نوجوان ، حكمت هاى نبوى مرتبط با «تربيت جوان» آمده است ، با تأكيد بر اين كه فرصت جوانى ، فرصت بهار عمر و سرشار از انرژى ، توان و امكانات است كه مربّيان جامعه بايد بدان توجّه كنند . موضوعاتى درباره جوانى و دوره تكوين شخصيت ، نقش جوانى در تعليم و تعلّم ، جوانىِ پيشوايان الهى ، پيامبران و اوليا در هنگام به دوش گرفتن بار مسئوليت هدايت ، و جايگاه والاى عبادت در جوانى ، در فصل هاى ديگر اين باب ، عرضه شده است .

باب چهارم : عوامل خودسازى

در باب چهارم اين بخش ، سخن از «شكل گيرى شخصيت انسان» است كه با توجّه دادن انسان به الگوگيرى در تربيت و يادكرد اُسوه هاى والاىِ تاريخ انسان ، قلّه هاى افراشته كرامت ، ايمان ، صداقت و استوارى : برخى پيامبران (چون ابراهيم خليل و پيامبر اسلام) ، اهل بيت عليهم السلام و عالمان الهى آغاز مى شود و با طرح موضوع مجاهده نفس و نقش آن در شكل گيرى شخصيت انسان ، ادامه مى يابد .
انسان در گذرگاه زندگى و در مسير رسيدن به نقطه پايانى اين مرحله از حيات