229
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد اوّل

نصرانى بودند ؛ از طرف مغرب ، به امپراتورى روم ـ كه آنان نيز نصرانى بودند ـ منتهى مى شد و از طرف شمال ، به ايران ـ كه مجوسى بودند ـ محدود مى گشت و در نواحى ديگر ، هند و مصر ـ كه بت پرست بودند ـ قرار داشتند .
در ميان خودِ عرب ها نيز طوايفى از يهود زندگى مى كردند . خود عرب ها داراى آيين بت پرستى بودند و اغلب با زندگىِ قبيله اى سر مى كردند . اين اوضاع و شرايط ، براى آنان يك جامعه بدوى و بى اساس كه مخلوطى از آداب و رسوم يهود و نصارا و مجوس بود ، به وجود آورده بود و مردم نيز در نادانى و بى خبرى كامل به سر مى بردند . خداوند درباره آنها چنين فرموده است :
«وَإِن تُطِعْ أَكْثَرَ مَن فِى الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَا الظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلَا يَخْرُصُونَ . ۱ و اگر از بيشتر كسانى كه در [اين سر]زمين هستند ، پيروى كنى، تو را از راه خدا گم راه مى كنند. آنان جز از گمان [ ـِ خود] پيروى نمى كنند و جز به حدس [خويش ]نمى پردازند» .
اين قبايل بيابانگرد ، زندگى پستى داشتند ، پيوسته گرفتار جنگ و غارت و چپاول اموال و تجاوز به نواميس يكديگر بودند و هيچ گونه امنيت و امانتدارى و يا صلح و صفايى در بين آنان نبود . آن كسى پيش مى افتاد كه چنگالى تيزتر مى داشت و رياست ، از آنِ كسى بود كه مى توانست با زور ، ناحيه اى را تسخير كند .
در بين مردان ، فضيلت اين بود كه خونريزى كنند و تعصّب جاهلى داشته باشند و متكبّر و مغرور باشند ، از ستمكاران پيروى كنند ، حقوق ستم ديدگان را پايمال نمايند ، ظلم و تجاوز كنند ، قمار ببازند و شرابخوارى كنند ، زنا كنند و مردار و خون و خرماى خشك بخورند .
زنان آنان هم ، از مزاياى انسانى محروم بودند و به هيچ وجه مالك اراده و اعمال

1.. انعام : آيه ۱۱۶ .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد اوّل
228

سخنى درباره جاهليّت نخست

قرآن ، روزگار قبل از اسلامِ عرب را دوره جاهليّت ناميده است و اين ، از آن جهت است كه در آن روزگار ، به جاى علم ، جهل و به جاى حق ، يك سلسله آراى سفيهانه و باطل بر آنان حكومت مى كرده است . قرآن ، خصوصيات آنان را چنين بيان مى كند :
«يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَـهِلِيَّةِ . ۱ درباره خدا، گمان هاى ناروا، همچون گمان هاى [دوران] جاهليّت مى بردند» .
«أَفَحُكْمَ الْجَـهِلِيَّةِ يَبْغُونَ . ۲ آيا خواستار حكم جاهليّت اند؟» .
إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُواْ فِى قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَـهِلِيَّةِ . ۳ آن گاه كه كافران در دل هاى خود، تعصّب ، آن هم تعصّب جاهليّت ورزيدند» . «وَ لَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَـهِلِيَّةِ الْأُولَى . ۴ و مانند [روزگار] جاهليّت نخست ، زينت هاى خود را آشكار مكنيد» .
جامعه عرب در آن روزگار ، از طرف جنوب ، هم جوار حبشه بود و مردم حبشه

1.. آل عمران : آيه ۱۵۴ .

2.. مائده : آيه ۵۰ .

3.. فتح : آيه ۲۶ .

4.. احزاب : آيه ۳۳ .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد اوّل
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 7025
صفحه از 568
پرینت  ارسال به