ب ـ قيام به امور موجودات
قيام خدا نسبت به اشياى ديگر ، اِخبار از نگاهبانى خداست ، همان گونه كه در حديث منقول از امام رضا عليه السلام درباره خداوند آمده است : «قائمٌ ، خبر مى دهد كه او نگاهبان است» .
پس قيام او به امور موجودات ، به اين معناست كه او نگاهبان بقاى آنها و سرپرست امور آنهاست . همان گونه كه در لغت هم «قوام الشى ء» ، به معناى «ستونِ آن است كه به آن برپاست» ، آمده و هر گاه گفته مى شود : «فلان كس ، قوامِ اهل خانه و قيام آنان است» ، يعنى او كسى است كه سرپرستِ ايشان است . بنا بر اين ، مى توان گفت : قائم بودن و قيّوم بودن خدا نسبت به ديگر موجودات ، به اين معناست كه او هستى بخش ، نگاهبان و تدبير كننده آنهاست و موجودات ، از هر جهت ، وابسته به خدا هستند ؛ مانند اين تعابير : «آيا آن كه بر هر نفسى در آنچه به دست آورده، نگاهبان است [همانند كسى است كه چنين نيست] ؟» و «استوار به دادگرى» و «اى كسى كه همه چيز به او استوار است!» را مى توان ناظر به معناى دوم قيام دانست .
قرآن
«خدا كه همواره به عدل، قيام دارد، گواهى مى دهد كه جز او هيچ معبودى نيست؛ و فرشتگانِ [ او ]و دانشوران [ نيز گواهى مى دهند كه: ]جز او، كه توانا و فرزانه است، هيچ معبودى نيست» .
«آيا كسى كه بر هر شخصى بدانچه كرده ، مراقب است [ مانند كسى است كه از همه جا بى خبر است ]و براى خدا شريكانى قرار دادند ؟ بگو: «نامشان را ببريد . آيا او را به آنچه در زمين است و او نمى داند ، خبر مى دهيد، يا سخنى سطحى [ و ميان تهى ]مى گوييد؟» . [ چنين نيست ؛ ]بلكه براى كسانى كه كافر شده اند ، نيرنگشان آراسته شده و از راه [ حق ] ، باز داشته شده اند ، و هر كه را خدا بى راه گذارد ، رهبرى نخواهد داشت» .
