۳ / ۲۴
خالق
واژه شناسى «خالق»
صفت «خالق (آفريدگار) » ، اسم فاعل از مادّه «خلق» است و خلق ، در اصل به معناى «اندازه كردن» است و به معناى «ايجاد شى ء بر پايه اندازه» به كار مى رود .
خالق ، در قرآن و حديث
در قرآن كريم ، تعبير «آفريدگار همه چيز» چهار بار و تعبير : «بهترين آفرينندگان» ، دو بار و تعبير «من ، آفريننده بشرى هستم كه» دو بار و «بسيار آفريننده دانا» نيز دو بار و تعابير : «اوست خداوند ، آفريدگار آفريننده صورتگر» و «آيا آفريدگارى جز خدا به شما روزى مى رساند؟» ، هر كدام يك بار به كار رفته است .
در احاديث ، مباحث بسيارى در باب آفرينش و اسباب و ويژگى هاى ايجابى و سلبى آن ، آمده است . . . . و آنچه در اين مجموعه آمده ، بخشى از مباحث آفرينش است و مباحث باقى مانده در دانش نامه ميزان الحكمه ، زير عنوان «الخلقة (آفرينش)» خواهد آمد .
احاديث بر آن اند كه دانش و اندازه گيرى و مشيّت (خواست) ، از مبادى خلقت است كه به معناى اصلى لغوى خلقت ، اشاره دارند . از مهم ترين ويژگى هاى آفرينش در احاديث ، نفى الگو و مادّه ازلى است ؛ يعنى خداوند سبحان ، اشياى جهان را بر پايه نمونه هاى ديرينه ايجاد نكرده است و فعل الهى ، محكوم نمونه ها و صورت هاى ديرينه ثابت نيست . از سوى ديگر ، خداوند متعال ، جهان را از مادّه و ريشه اى ديرينه و ناآفريده ، نيافريده است . از همين رو ، صورت و مادّه جهان ، هر دو حادث و نوپديدند .
در آيات و احاديث ، گاه آفرينش از يك چيز درباره خداوند سبحان به كار رفته است ؛ مانند اين آيه : «انسان را از گِلى خشك ، چون سفال ، آفريد» .
