پژوهشى درباره معناى اسم اعظم

موضوع اسم اعظم خداوند عز و جل ، در احاديث اسلامى ، بويژه در دعاها ، بسيار تكرار شده و اين نكته نيز آمده است كه هر كس خدا را با آن نام بخواند ، دعايش مستجاب مى شود و اهل بيت عليهم السلام اين نام (بجز يك حرف از آن) را مى دانند . امّا آن نام چيست؟
همان طور كه ملاحظه شد ، روايات ، در اين باره ، مختلف اند و نمى توان پاسخ قاطعى از نظر روايات اسلامى ، به اين سؤال داد ؛ ليكن مى توان گفت كه به فرض صحّت اين روايات ، اسم اعظمى كه نزد انبياى الهى و اهل بيت عليهم السلام بوده ، با توجّه به خصوصيّاتى كه براى آنها ذكر شده ، بى ترديد ، چيزى غير از الفاظى است كه در روايات ياد شده ، آمده است .
نبودن دليل قاطعى بر مراد از اسم اعظم ، موجب شده است كه ديدگاه هاى مختلفى درباره آن ارائه گردد ، تا آن جا كه سيوطى ، بيست قول را در اين زمينه نقل كرده است .
گروهى مانند ابو جعفر طبرى و ابو الحسن اشعرى و ابو حاتم بن حيّان و باقلانى ، بر اين باورند كه همه اسماى الهى ، بزرگ اند و اسمى كه بزرگ تر از اسماى ديگر باشد ، وجود ندارد .
برخى مى گويند : اسم اعظم ، وجود دارد ؛ امّا كسى جز خداوند متعال ، از آن آگاهى ندارد .
برخى مى گويند : اسم اعظم خدا ، در ميان اسماى حُسنا ، پنهان است .
برخى مى گويند : اسم اعظم ، هر اسمى است كه بنده ، پروردگار خود را با آن ، با همه وجود ، بخوانَد . ^۱
برخى گفته اند : اسم اعظم ، نامى است كه جامع همه نام هاى الهى باشد . ^۲
برخى گفته اند : انبيا ، نمودهاى نام هاى اصلىِ حقّ اند و اين نام هاى اصلى ، همگى داخل در اسم اعظم (اسم جامع) و مظهر حقيقت محمّدى اند . ^۳
بارى ! اختلاف نظر در تبيين آنچه حقيقتش ، حتّى براى محقّقان مشخّص نيست ، طبيعى است ؛ ولى از آن جا كه ديدگاه هاى مختلف در اين زمينه مطالعه شد ، سخن علّامه طباطبايى را در تبيين اسم اعظم ، بهترين تحقيق يافتيم .