299
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دوّم

بالاترين مراتب توحيد

بالاترين مراتب اخلاص و يا توحيد در عبادت ، آن است كه انسان در عبادت و اطاعت ، از خداوند متعال مزد طلب نكند ؛ بلكه عشق و محبّت خدا ، او را به اطاعت از او وادار نمايد ؛ چنان كه امام صادق عليه السلام مى فرمايد :
مردم، خداى عز و جل را به سه گونه عبادت مى كنند : گروهى او را از سرِ رغبت به پاداش ، عبادت مى نمايند كه اين، عبادت حريصان و همان طمع است . گروهى ديگر ، او را از سرِ بيم از آتش عبادت مى كنند كه اين، عبادت بردگان و همان ترس است . امّا من، از سرِ محبّت به او عبادتش مى كنم كه اين، عبادت بزرگ مَنشان و اين، همان آسودگى است . ۱

1. ر . ك : دوستى در قرآن و حديث : بخش دوم / فصل يكم : پرستش دوستداران .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دوّم
298

سخنى درباره توحيد در عبادت

عبادت ، در لغت به معناى نرمش و فروتنى است ۱ و عبادت خدا ، به معناى فروتنى و خضوع در برابر اوست . توحيد در عبادت ،در قرآن و روايات اسلامى در دو معنا به كار مى رود :
۱ . اطاعت از خداى يگانه و ترك پرستش غير او ، مانند اين آيه :
«وَ لَقَدْ بَعَثْنَا فِى كُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولًا أَنِ اعْبُدُواْ اللَّهَ وَ اجْتَنِبُواْ الطَّـغُوتَ . ۲
و در هر امّتى فرستاده اى برانگيختيم كه : خدا را بپرستيد و از طاغوت بپرهيزيد» .
و نيز :
«وَ الَّذِينَ اجْتَنَبُواْ الطَّـغُوتَ أَن يَعْبُدُوهَا وَ أَنَابُواْ إِلَى اللَّهِ لَهُمُ الْبُشْرَى . ۳
و مژده باد آنان را كه از پرستش طاغوت پرهيز كردند و به سوى خدا باز گشتند!» .
اين معنا از توحيد در عبادت ، همان توحيد در اطاعت است كه پيش از اين توضيح داده شد .
۲ . خالص كردن انگيزه در پرستش خداى يگانه .
البته لازمه توحيد در اطاعت ، توحيد در عبادت نيز هست ؛ زيرا اطاعت از اوامر الهى به طور مطلق ، مستلزم اخلاص و پاك سازى انگيزه است ؛ امّا به دليل اهمّيت اين معنا و مراتب اخلاص در عبادت ، عنوان مستقلى دارد .

1. عَبَدَ ، دو ريشه دارد كه گويا از نظر معنا، متضادّند . يكى از اين دو بر نرمى و خاكسارى و كُرنش و پرستش، و ديگرى بر شدّت و تندى و قوّت و صلابت ، دلالت مى كند (معجم مقاييس اللغة : ج ۴ ص ۲۰۵) .

2. نحل : آيه ۳۶ .

3. زمر : آيه ۱۷ .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دوّم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 4268
صفحه از 566
پرینت  ارسال به