چهار . استمداد از خداوند متعال

چهارمين دستور كار براى سلوك الى اللّه ، نيايش و يارى خواستن از خداوند متعال است . دعا ، در رساندن سالك به مقصد ، هم طريقيت دارد و هم موضوعيت . طريقيت دارد ، چون مايه توفيق يافتن انسان براى انجام دادن ساير برنامه هاى سلوك است ، و موضوعيت دارد ، چون خود ، مغز عبادت است . ^۱
حتّى مى توان گفت كه اگر دعا با شرايط آن انجام شود ، يكى از نزديك ترين راه ها و شايد نزديك ترين راه براى رسيدن به مقصد است ؛ چنان كه خداوند متعال مى فرمايد :
«وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِى عَنِّى فَإِنِّى قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِى وَلْيُؤْمِنُواْ بِى لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ. ^۲
و چون بندگانم از تو درباره من پرسيدند ، [به آنان بگو كه] «من نزديكم و نداى دعا كننده را چون مرا بخواند ، پاسخ مى دهم». پس [ بندگانم] دعوتم را بپذيرند و به من ايمان آورند ، شايد كه راه يابند» .
از اين رو ، انبيا و اولياى خدا ، براى دعا و مناجات با خدا اهمّيت ويژه اى قائل بودند و بيش از ديگران ، از خداوند متعال استمداد مى كردند . امام باقر عليه السلام در تفسير آيه شريف : «إِنَّ إِبْرَ هِيمَ لَأَوَّ هٌ حَلِيمٌ ؛ بى گمان ، ابراهيم ، اَوّاه و بردبار بود» ، مى فرمايد :
الأوّاهُ هُوَ الدَّعّاءُ . ^۳
اَوّاه ، يعنى بسيار دعا كننده.
و نيز امام صادق عليه السلام در مورد جدّش امام على عليه السلام روايت كرده است :
كانَ أميرُالمُؤمِنينَ عليه السلام رَجُلاً دَعّاءً . ^۴

امير مؤمنان ، انسانى پُردعا بود.
در مورد اين دستور ، دو نكته ، حائز اهميّت است :