253
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دوّم

سه . ولايت اهل بيت

راه توحيد و سلوك به سوى معرفت شهودى و كمال مطلق ، راهى است بس دشوار و در آن ، راهزنانِ بسيار در كمين اند . پيمودن اين راه ، بدون راه نمايى و دستگيرى رهبرانِ به مقصد رسيده و مصون از خطا ـ كه همان پيامبرخدا و خاندان او هستند ـ خطرناك ، بلكه غير ممكن است . در اين باره ، توجّه به سه نكته حائز اهمّيت است :

الف ـ نقش اهل بيت در خداشناسى

بر پايه احاديثى كه ملاحظه شد ، اهل بيت ، ابواب معرفت خدا و راه رسيدن به رضوان الهى هستند و اين ، بدان معناست كه تنها آنها با معارف اسلام ناب آشنايند و بر اساس آموزه هاى وحى ، مى توانند آفريدگار حقيقىِ جهان را به مردم معرّفى كنند و آنان را تا رسيدن به بالاترين مراتب توحيد ، هدايت نمايند . در «زيارت جامعه كبيره» كه از امام هادى عليه السلام روايت شده ، خطاب به آنان مى گوييم :
بِمُوالاتِكُم عَلَّمَنَا اللّه ُ مَعالِمَ دينِنا . ۱
به ولايت شما ، خداوند ، معارف دينمان را به ما آموخت .

1. . تهذيب الأحكام : ج ۶ ص ۱۰۰ ح ۱۷۷ ، كتاب من لا يحضره الفقيه : ج ۲ ص ۶۱۶ ح ۳۲۱۳ ، عيون أخبار الرضا عليه السلام : ج ۲ ص ۲۷۷ ح ۱ ، المزار الكبير : ص ۵۳۳ ، بحار الأنوار : ج ۱۰۲ ص ۱۳۲ ح ۴ .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دوّم
252

ج ـ نقش روزه دارى در معرفت شهودى

دسته سوم ، رواياتى است كه روزه دارى را سبب رسيدن انسان به درجه يقين مى شناسانند ؛ مانند آنچه در حديث معراج آمده است :
الصَّومُ يورِثُ الحِكمَةَ ، وَ الحِكمَةُ تورِثُ المَعرِفَةَ ، وَ المَعرِفَةُ تورِثُ اليَقينَ . ۱
روزه ، حكمت مى آورد و حكمت ، معرفت مى آورد و معرفت ، يقين.
شايان گفتن است كه يقين ، بالاترين مرتبه ايمان ، و همان معرفت شهودى است .

د ـ انگيزه الهى در خوردن و نورانيت دل

دسته چهارم از روايات ، به داشتنِ انگيزه الهى در همه كارها ، از جمله خوردن ، توصيه مى كنند ؛ مانند آنچه از پيامبر خدا نقل شده است كه در توصيه به ابو ذر فرمود :
يا أَبا ذَرٍّ! لِيَكُن لَكَ فى كُلِّ شَى ءٍ نِيَّةٌ صالِحَةٌ ، حَتَّى فِى النَّومِ وَ الأَكلِ . ۲
اى ابو ذر! بايد در هر چيزى ، نيّت نيكو داشته باشى ، حتّى در خوابيدن و خوردن.
اخلاص در همه كارها ، موجب نورانى شدن ديده بصيرت است ؛ چنان كه از امام على عليه السلام روايت شده :
عِندَ تَحَقُّقِ الإِخلاصِ تَستَنيرُ البَصائِرُ . ۳
به گاه حصول اخلاص ، ديده ها نورانى مى شوند.
هر گاه چنين مرتبه اى از اخلاص ، چهل روز تداوم يابد ، دل ، چنان نورانى مى گردد و به معارف حقيقى و ناب دست مى يابد كه چشمه هاى حكمت ، از زبان صاحب دل ، جارى مى شوند . پيامبر خدا در اين باره مى فرمايد :
ما أَخلَصَ عَبدٌ للّه ِِ عز و جل أَربَعينَ صَباحا إِلّا جَرَت يَنابيعُ الحِكمَةِ مِن قَلبِهِ عَلى لِسانِهِ . ۴
هيچ بنده اى ، چهل روز براى خدا اخلاص نورزيد ، مگر آن كه چشمه هاى حكمت ، از دلش بر زبانش سرازير شد .
و اگر سالك ، در اين چهل روز ، روزه دار باشد ، بى ترديدْ رسيدن به مقصد ، نزديك تر خواهد بود ، چنان كه از امام على عليه السلام روايت شده است :
مَن أخلَصَ للّه ِِ أربَعينَ صَباحا ، يَأكُلُ الحَلالَ ، صائِما نهارَهُ ، قائِما لَيلَهُ ، أجرَى اللّه ُ سُبحانَهُ يَنابيعَ الحِكمَةِ مِن قَلبِهِ عَلى لِسانِهِ . ۵
هر كس چهل روز براى خدا اخلاص بورزد ، حلال بخورد و روزه بگيرد و شب زنده دارى كند ، خداوند سبحان ، چشمه هاى حكمت را از دلش بر زبانش جارى مى سازد .

1. بحار الأنوار : ج ۷۷ ص ۲۷ ح ۶ .

2. . مكارم الأخلاق : ج ۲ ص ۳۷۰ ح ۲۶۶۱ ، أعلام الدين : ص ۱۹۵ ، بحار الأنوار : ج ۷۷ ص ۸۲ ح ۳ .

3. . غرر الحكم : ح ۶۲۱۱ .

4. . ر . ك : عيون أخبار الرضا عليه السلام : ج ۲ ص ۶۹ ح ۳۲۱ .

5. مسند زيد : ص۳۸۴ .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دوّم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 4313
صفحه از 566
پرینت  ارسال به