الف ـ غذاى حلال و نورانيت دل

دسته اوّل ، شامل رواياتى است كه تصريح مى كنند خوردنِ غذاى حلال ، موجب صفاى دل و نورانيت آن مى شود ؛ چنان كه از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده است :
مَن أكَلَ مِنَ الحَلالِ صَفا قَلبُهُ ورَقَّ . ^۱
هر كه از حلال بخورد ، دلش صفا مى يابد و نازك مى شود .
مَن أكَلَ الحَلالَ أربَعينَ يَوما، نَوَّرَ اللّه ُ قَلبَهُ، و أَجرى يَنابيعَ الحِكمَةِ مِن قَلبِهِ عَلى لِسانِهِ . ^۲
هر كس چهل روز [غذاى] حلال بخورد ، خدا دلش را نورانى مى كند و چشمه هاى حكمت را ازقلبش بر زبانش جارى مى سازد .

ب ـ كم خوردن و نورانيت دل

دسته دوم ، رواياتى هستند كه كم خوردن و گرسنگى را مايه نورانى شدن دل ، معرّفى مى كنند ؛ مانند آنچه از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده است :
إذا أقَلَّ الرَّجُلُ الطُّعمَ مُلِئَ جَوفُهُ نورا . ^۳
چون انسان از خوراكش بكاهد ، درونش پُر از نور مى شود.
نورُ الحِكمَةِ الجوعُ . ^۴
نور حكمت ، [در] گرسنگى است.

دو . رعايت آداب غذا خوردن

اشاره كرديم كه ياد خداوند عز و جل غذاى جان است . هر چه اين خوراكْ بيشتر به روح برسد ، نيروى روح ، بيشتر مى شود و صفا و نورانيت دل ، افزون تر مى گردد ؛ به عكسِ غذاهاى مادّى كه هر چه بيشتر انسان از آن مصرف كند ، براى جسم و جانش زيانبارتر است و اكتفا به قدر ضرور درخوردن ، سلامت جسم و جان انسان را تضمين مى كند .
درباره نقش خوردن در سير و سلوك و معرفت شناسى ، روايات اسلامى را به چهار دسته مى توان تقسيم كرد :