تأمّلى درباره نقش خودشناسى در خداشناسى

از نگاه قرآن ، در آفرينش انسان ، نشانه هاى روشنِ فراوانى براى خداشناسى وجود دارد و اين ، بدان معناست كه انسان ، نمى تواند خود را آن گونه كه هست ، ببيند ، امّا آفريدگار خود را نبيند ، و خودشناس باشد ، امّا خدا را نشناسد .
نشانه هاى خدا در وجود انسان ، در اين باب ، به نُه دسته تقسيم شده اند و اينك ، توضيح كوتاهى ^۱ درباره اين نشانه ها :

۱ . پيدايش انسان از خاك

هر پژوهشگرى ، در مطالعه كيفيت سير تكاملى خاك و فعل و انفعالاتى كه در اين مادّه فاقد حيات انجام مى شود تا به صورت انسان درآيد ، به قدرى نظم ، حكمت و تدبير ملاحظه مى كند كه اگر اندكى انصاف داشته باشد ، به وجود آفريدگار حكيم و مدبّر دانا و تواناى جهان ، اعتراف مى كند .
قرآن كريم ، درباره موادّ اوّليه اى كه تشكيل دهنده هسته نخستين آفرينش انسان است ، نظريه هاى دقيق و جالبى دارد كه پيشرفت علم ، صحّت آنها و ارتباط آورنده اين كتاب آسمانى را با منبع وحى تأييد مى كند .
از نگاه قرآن ، خاك ، عصاره گِل ، ^۲ آب ، ^۳ عَلَق ^۴
و نطفه ، نقطه هاى آغازين آفرينش هستند كه عقل با تأمّل در سير تكاملى خاك تا به وجود آمدن انسان ، چاره اى جز اعتراف به آفريدگار توانا و حكيم ندارد و جالب توجّه اين كه در چهارده قرن پيش ، در محيطى كه مردم معتقد بودند زن ، تنها جايگاهِ پرورش انسان است و هيچ نقشى در به وجود آمدن او ندارد ، ^۵ قرآن ، تصريح مى كند هسته اوّليه آفرينش انسان ، آميخته اى از نطفه مرد و زن است :
«إِنَّا خَلَقْنَا الْاءِنسَـنَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ . ^۶
ما انسان را از نطفه اى آميخته (زن و مرد) آفريديم» .