605
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد سوّم

ه ـ حمايت از مستضعفان

قرآن

«و با كسانى كه پروردگارشان را صبح و شام مى خوانند [ و ]خشنودى او را مى خواهند، شكيبايى پيشه كن، و دو ديده ات را از آنان برمگير كه زيور زندگى دنيا را بخواهى ؛ و از آن كس كه قلبش را از ياد خود غافل ساخته ايم و از هوس خود پيروى كرده و [ اساس ] كارش بر زياده روى است، اطاعت مكن» . ۱

«و كسانى را كه پروردگار خود را بامدادان و شامگاهان مى خوانند ـ در حالى كه خشنودى او را مى خواهند ـ مران. از حساب آنان ، چيزى بر عهده تو نيست، و از حساب تو [ نيز ]چيزى بر عهده آنان نيست، تا ايشان را برانى و از ستمكاران باشى» .

حديث

۲۱۸۹.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :مرا در ميان ضعيفان بجوييد ؛ زيرا شما به واسطه مردمان ضعيف ، روزى مى خوريد و يارى مى شويد .

۲۱۹۰.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :آيا شما را از بدترين بندگان خدا آگاه نسازم؟ درشت خوى متكبّر . آيا شما را از بهترين بندگان خدا آگاه نسازم؟ ناتوان مستضعف .

۲۱۹۱.امام على عليه السلام :پيامبر خدا فرمود : «بدانيد كه هر كس مسلمان فقيرى را ناچيز شمارَد ، حقّ خدا را ناچيز شمرده است و خداوند در روز قيامت ، او را ناچيز مى گردانَد مگر اين كه توبه كند» .
و نيز فرمود : «هر كس مسلمان فقيرى را گرامى بدارد ، روز قيامت ، در حالى خدا را ديدار مى كند كه از او راضى است» .

1.سبب نزول آيه ، اين است كه در مدينه گروهى از مؤمنان تنگ دست بودند كه به اصحاب صُفّه مشهور بودند. پيامبر صلى الله عليه و آله خود معاش آنها را بر عهده داشت ، با آنان مراوده داشت و با آنان نشست و برخاست مى كرد و همدمشان بود . ثروتمندان و مرفّهان هر گاه پيش پيامبر مى آمدند ، بر او به جهت نشست و برخاستش با آنها ايراد مى گرفتند و اظهار مى داشتند كه : آنها را از خود دور كن .... روزى مردى از انصار ، در حالى كه كسى از ياران پيامبر صلى الله عليه و آله كنار او بود و با ايشان سخن مى گفت ، به ايشان گفت : اينان را از خود دور كن! در پىِ اين ماجرا ، خداوند اين آيه را نازل كرد .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد سوّم
604

ه ـ حِمايةُ المُستضعفينَ

الكتاب

«وَ اصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُم بِالْغَدَوةِ وَ الْعَشِىِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ وَ لَا تَعْدُ عَيْنَاكَ عَنْهُمْ تُرِيدُ زِينَةَ الْحَيَوةِ الدُّنْيَا وَلَا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَن ذِكْرِنَا وَ اتَّبَعَ هَوَاهُ وَ كَانَ أَمْرُهُ فُرُطًا» . ۱

«وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُم بِالْغَدَوةِ وَالْعَشِىِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِم مِّن شَىْ ءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِم مِّن شَىْ ءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّــلِمِينَ» . ۲

الحديث

۲۱۸۹.رسول اللّه صلى الله عليه و آله :أبغونِي الضُّعَفاءَ، فَإنَّما تُرزَقُونَ وتُنصَرونَ بِضُعَفائِكُم . ۳

۲۱۹۰.عنه صلى الله عليه و آله :ألا اُخبِرُكُم بِشَرِّ عِبادِ اللّهِ ؟ الفَظُّ المُتَكبِّرُ، ألا اُخبِرُكم بِخَيرِ عِبادِ اللّهِ ؟ الضَّعيفُ المُستَضعَفُ . ۴

۲۱۹۱.الإمام عليّ عليه السلام :[قالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله ] : ألا ومَنِ استَخَفَّ بِفَقيرٍ مُسلمٍ فَقدِ استَخَفَّ بِحَقِّ اللّهِ ، وَاللّهُ يَستَخِفُّ بِهِ يَومَ القِيامَةِ ، إلَا أن يَتوبَ .
وقَال صلى الله عليه و آله : مَن أكرَمَ فَقيرا مُسلِما لَقِيَ اللّهَ عز و جل يَومَ القِيامَةِ وهُوَ عَنهُ راضٍ . ۵

1.الكهف : ۲۸.

2.الأنعام : ۵۲ . كان سبب نزولها أنّه كان بالمدينة قوم فقراء مؤمنون يسمَّون أصحاب الصُّفّة، وكان رسول اللّه صلى الله عليه و آله يتعاهدهم بنفسه ويقرّبهم ويَقعد معهم ويؤنسهم ، وكان إذا جاء الأغنياء والمترفون ينكرون عليه ذلك ، ويقولوا له : اطرُدهم عنك ، ... فقال رجل من الأنصار يوما وقد لَزِق رجل من أصحابه به يحدّثه ، فقال الأنصاريّ : اطرُد هؤلاء عنك! فأنزل اللّه : «وَلَا تَطْرُدِ ...» ، بحار الأنوار : ج ۷۲ ص ۳۸ ملخّصا.

3.سنن أبي داوود : ج ۳ ص ۳۲ ح ۲۵۹۴ عن أبي الدرداء .

4.كنز العمّال : ج ۳ ص ۱۵۵ ح ۵۹۴۴ نقلاً عن مسند ابن حنبل عن حذيفة .

5.كتاب من لا يحضره الفقيه : ج ۴ ص ۱۳ ح ۴۹۶۸ عن الحسين بن زيد عن الإمام الصادق عن آبائه عليهم السلام ، بحار الأنوار : ج ۷۲ ص ۳۷ ح ۳۰ .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد سوّم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 7008
صفحه از 643
پرینت  ارسال به