501
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد سوّم

خداشناسى است. از همين رو، قرآن كريم معتقد است كه علم، عموماً ترس و خشيت از خدا را در پى دارد :
«إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَـؤُاْ . ۱ در حقيقت ، بندگان دانشمند خدا از او مى ترسند » .
از اين آيه ، دو مفهوم به دست مى آيد :
الف ـ مقصود از علم ، بصيرتِ علمى است ، به همان معنايى كه توضيح داديم؛ زيرا هر علمى (حتى علم توحيد) ، اگر روح و جوهره علم را در خود نداشته باشد، باعث خشيت نمى شود.
ب ـ رابطه ميان علم و ايمان، رابطه اى ناگسستنى است؛ به اين معنا كه امكان ندارد انسان ، جهان را چنان كه هست ، ببيند ، امّا دستِ قدرت خدا و صُنع او را نبيند.
از همين جاست كه قرآن كريم دارندگان علم را در رديف فرشتگان، به عنوان گواه بر يگانگىِ آفريننده عالم، قرار مى دهد و مى فرمايد :
«شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُو لَا إِلَـهَ إِلَا هُوَ وَالْمَلَـلـءِكَةُ وَأُوْلُواْ الْعِلْمِ . ۲ خداوند، فرشتگان و دانشمندان گواهى مى دهند كه معبودى جز او نيست» .
۶ . علم ، به مفهوم پيش گفته ، فقط با ايمان به توحيد و يگانگىِ خدا توأم نيست ؛ بلكه با ايمان به نبوّت نيز همراه است؛ زيرا همان گونه كه محال است انسان ، جهان را ببيند و كارش به ايمان به خدا نينجامد، همچنين امكان ندارد كه انسان ، اين جهان و سازنده آن را ببيند و جايگاه او را در هستى بشناسد و با اين حال ، به رسالت خداوندى كه [بشر را] به حكمتِ آفرينشْ رهبرى مى كند، ايمان نياورد :

1.فاطر : آيه ۲۸ .

2.آل عمران : آيه ۱۸ .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد سوّم
500

پژوهشى درباره گواهى دادنِ دانش ، بر پيامبرى محمّد

آيات و احاديث بيان شده، بر اين مطلب دلالت دارند كه نبوّت پيامبر اسلام ، يك پديده علمى است كه با معيارهاى عقلى همخوانى دارد و رابطه ميان علم و ايمان، اساساً پيوندى ناگسستنى است. درباره مفهوم همبستگى ميان علم و ايمان، لازم است به نكات زير توجّه شود :
۱ . علم از ديدگاه كتاب و سنّت، به معناى بصيرت و بينش علمى است .
۲ . بصيرتِ علمى، عبارت از احساس و نور و بينشى است كه كليه دانش ها و دريافت هاى انسانى را رهبرى مى كند ؛ يعنى علم و معرفت را در راه تكامل فرد و جامعه انسانى قرار مى دهد. به ديگر سخن ، بصيرتِ علمى، همان جوهره و روحِ دانش است.
۳ . اسلام براى تمام شاخه هاى معرفت، احترام و ارزش قائل است ، به شرط آن كه با بصيرتِ علمى توأم باشند و هدفِ رشد و تكامل انسانيّت را دنبال كنند.
۴ . دانشِ تهى از بصيرتِ علمى، به انحطاط و سقوط انسان مى انجامد ؛ خواه علم توحيد و خداشناسى باشد و خواه ساير علوم . حتى مى توان گفت كه علم بدون بصيرتِ علمى، علم نيست؛ چرا كه مزيّت و شناسه علم را كه همان رشد و تكامل انسان باشد، از دست مى دهد.
۵ . علم، به طور كلّى، وقتى با بصيرتِ علمى همراه باشد، همان علم توحيد و

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد سوّم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 7451
صفحه از 643
پرینت  ارسال به