كَتَبَها لَهُم ثُمَّ مَحاها ، ثُمَّ كَتَبَها لِأَبنائِهِم فَدَخَلوها ، وَ اللّهُ يَمحو ما يَشاءُ و يُثبِتُ و عِندَهُ اُمُّ الكِتابِ . ^۱
آن را برايشان نوشت ، سپس محو كرد و آن گاه آن را براى فرزندانشان نوشت و آنان در آن وارد شدند . و خداوند آنچه را بخواهد ، محو و يا اثبات مى كند و اصل كتاب ، در نزد اوست .
و نيز مى فرمايد :
كانَ فى عِلمِهِ أنَّهُم سَيَعصونَ و يَتيهونَ أربَعينَ سَنَةً ، ثُمَّ يَدخُلونَها بَعدَ تَحريمِهِ إيّاها عَلَيهِم . ^۲
در علم خدا چنين بود كه آنان نافرمانى مى كنند و چهل سال ، سرگردان مى شوند و آن گاه و پس از آن كه آن را برايشان حرام كرد ، در آن وارد مى شوند .
امام صادق عليه السلام در اين دو حديث ، تصريح مى نمايد كه بَدا ، در «كتابِ تقديرات (اُمُّ الكتاب)» بوده است و نه در علم ذاتى خدا ؛ چرا كه هم تقدير قبلى و هم گناه بنى اسرائيل و هم تغيير در تقدير قبلى و اثبات تقدير جديد ، همگى در علم ذاتى و ازلى خدا بوده اند .
مورد ديگر بَدا ، بدا در ذبح اسماعيل است . ^۳

نمونه هايى از بَدا در احاديث اهل سنّت

در اين جا به چند نمونه از بداهايى كه در منابع حديثىِ اهل سنّت آمده اند ، اشاره مى كنيم تا مشخّص گردد كه اين مسئله به احاديث اهل بيت عليهم السلام اختصاص ندارد :

سر خويش، خاكستر ريختند و به پيشگاه پروردگارشان زارى كردند و گفتند: «به معبودِ يونس، ايمان آورديم». پس خداوند، عذاب را از آنان گردانْد .
مورد ديگر ، بَدا در وعده خداوند با موسى عليه السلام است :
«وَوَ عَدْنَا مُوسَى ثَلَاثِينَ لَيْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلِةً وَقَالَ مُوسَى لأَِخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِى فِى قَوْمِى وَأَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيلَ الْمُفْسِدِينَ . ^۱ و با موسى ، سى شب وعده گذاشتيم و آن را با ده شب ديگر ، تمام كرديم ، تا آن كه وقت معيّن پروردگارش ، در چهل شب به سر آمد . و موسى [ هنگام رفتن به كوه طور ] به برادرش هارون گفت : در ميان قوم من ، جانشينم باش و [ كار آنان را ]اصلاح كن و راه فسادگران را پيروى مكن » .
امام باقر عليه السلام در تفسير اين آيه مى فرمايد :
كانَ فِى العِلمِ وَ التَّقديرِ ثَلاثينَ لَيلَةً ، ثُمَّ بَدا للّهِِ فَزادَ عَشرا ، فَتَمَّ ميقاتُ رَبِّهِ لِلأَوَّلِ وَ الآخِرِ أربَعينَ لَيلَةً . ^۲
[قرار موسى عليه السلام با خدا] در دانش و تقدير، سى شب بود. سپس براى خدا، بَدا حاصل شد و ده [شب] افزود، تا آن كه مهلت مقرّرِ پروردگارش از ابتدا تا انتها در چهل شب به سر آمد .
مورد ديگر ، بَدا درباره وارد شدن به سرزمين مقدّس است :
«يَاقَوْمِ ادْخُلُواْ الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِى كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَلَا تَرْتَدُّواْ عَلَى أَدْبَارِكُمْ فَتَنقَلِبُواْ خَاسِرِينَ . ^۳ اى قوم من! به سرزمين مقدّسى كه خداوند براى شما مقرّر داشته است ، در آييد و به عقب باز نگرديد كه زيانكار خواهيد شد » .
امام صادق عليه السلام در تفسير اين آيه مى فرمايد :