507
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد چهارم

۷ / ۱۳

كلّياتى درباره وظايف امام

۳۰۵۲.پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ به مُعاذ، در هنگام فرستادن او به يمن ـ: اى مُعاذ! كتاب خدا را بديشان بياموز و آنان را بر خوى هاى نيك ، پرورش ده و هر يك از مردم را در جايگاه خود بنشان ، نيك باشند يابد ، ۱ و فرمان خدا را درباره آنان به كار بند و در زمينه فرمان او و اموال او از هيچ كس هراس مدار ؛ زيرا كه اينها در اختيار تو و مال تو نيست ، و امانت را در هر كم و بيشى ، به آنان باز گردان .
بر تو باد نرمش و بخشايش، جز در مورد فرو نهادن حق كه نادان بگويد : «حق خدا را فرو گذاشتى» . در هر كارى كه ترسيدى از آن بر تو خُرده گرفته شود، دليل انجام دادن آن را براى كارگزارانت بگو تا تو را معذور بدارند [و بى جهت بر تو خُرده نگيرند] . روش هاى جاهليت را از ميان بردار، مگر آنچه را اسلام روا شمرده است ، و اوامر اسلام را سراسر ، از خُرد و كلان ، زنده بدار. بيشترين اهتمامت به نماز باشد ؛ زيرا كه نماز ، پس از اقرار به دين ، در رأس احكام اسلام است . خدا و فرداى قيامت را همواره به مردم يادآور شو و پياپى، اندرز ده ، كه اين كار آنان را در به كار بستن آنچه خدا دوست مى دارد، تواناتر مى سازد . ديگر آن كه ، همه جا آموزگارانى در ميان ايشان بگمار و بندگى و پرستش آن خدايى را كن كه به سوى او باز مى گردى و در راه خدا، از سرزنش هيچ سرزنشگرى باك مدار .

۳۰۵۳.پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در سفارش به على عليه السلام هنگامى كه او را به يكى از نواحى روانه نمود ـ: اى على! تو را با آن كه برايم بس عزيزى ، مى فرستم . پس هيچ وظيفه اى [و كارى] را به فردا وا مگذار ، زيرا كه هر روز را كار و وظيفه اى است و براى مردم، نشستِ عمومى بگذار و دونْ پايه را بر بلند پايه و ناتوان را بر قدرتمند و زنان را بر مردان ، مقدّم بدار و با كسى كه تو را در كارت سرگردان كند، مشورت مكن و از قرآن، مشورت بخواه ، كه قرآن، پيشواى توست .

۳۰۵۴.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :زمامدار، پنج وظيفه دارد : گِردآورىِ به جاى فَى ء (اموال عمومى) و هزينه كردن به جاى آن ؛ و اين كه براى [تصدّى] امور مردم، از بهترين كسى كه مى شناسد، كمك بگيرد ؛ و مردم را [در مرزها و سرزمين دشمن] معطّل نكند؛ و آنها را به نابودى نكشانَد ؛ و كار مردم را به فردا نيفكند .

1. . يعنى: هر كس را در مقام و مرتبه اى كه شايسته آن است قرار بده و با هر يك، چنان كه درخور اوست، رفتار كن .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد چهارم
506

۷ / ۱۳

جَوامِعُ واجِباتِ الإِمامِ

۳۰۵۲.رسول اللّه صلى الله عليه و آلهـ لِمُعاذٍ لَمّا بَعَثَهُ إلَى اليَمَنِ ـ: يا مُعاذُ ! عَلِّمهُم كِتابَ اللّه ِ ، وأحسِن أدَبَهُم عَلَى الأَخلاقِ الصَّالِحَةِ ، وأنزِلِ النّاسَ مَنازِلَهُم ؛ خَيرَهُم وشَرَّهُم ، وأنفِذ فيهِم أمرَ اللّه ِ ، و لا تُحاشِ في أمرِهِ ولا مالِهِ أحَدا ، فَإِنَّها لَيسَت بِوِلايَتِكَ ولا مالِكَ ، وأَدِّ إلَيهِمُ الأَمانَةَ في كُلِّ قَليلٍ و كَثيرٍ .
وعَلَيكَ بِالرِّفقِ وَالعَفوِ في غَيرِ تَركٍ لِلحَقِّ ! يَقولُ الجاهِلُ : قَد تَرَكتَ مِن حَقِّ اللّه ِ ، وَاعتَذِر إلى أهلِ عَمَلِكَ مِن كُلِّ أمرٍ خَشيتَ أن يَقَعَ إلَيكَ مِنهُ عَيبٌ ۱ حَتّى يَعذِروكَ ، وأمِت أمرَ الجاهِلِيَّةِ إلّا ما سَنَّهُ الإِسلامُ ، وأظهِر أمرَ الإِسلامِ كُلَّهُ صَغيرَهُ وكَبيرَهُ ، وَليَكُن أكثَرُ هَمِّكَ الصَّلاةَ ، فَإِنَّها رأسُ الإِسلامِ بَعدَ الإِقرارِ بِالدّينِ ، وذَكِّرِ النّاسَ بِاللّه ِ وَاليَومِ الآخِرِ ، وَاتَّبِعِ المَوعِظَةَ ، فَإِنَّهُ أقوى لَهُم عَلَى العَمَلِ بِما يُحِبُّ اللّه ُ ، ثُمَّ بُثَّ فيهِمُ المُعَلِّمينَ ، وَاعبُدِ اللّه َ الَّذي إلَيهِ تَرجِعُ ، ولا تَخَف فِي اللّه ِ لَومَةَ لائِمٍ . ۲

۳۰۵۳.عنه صلى الله عليه و آلهـ في وَصِيَّتِهِ لِعَلِيٍّ عليه السلام عِندَما وَجَّهَهُ إلى بَعضِ الوُجوهِ ـ: يا عَلِيُّ ، قَد بَعَثتُكَ وأنَا بِكَ ضَنينٌ ۳ ، فَلا تَدَعَنَّ حَقّا لِغَدٍ فَإِنَّ لِكُلِّ يَومٍ ما فيهِ ، وَابرُز لِلنّاسِ ، وقَدِّمِ الوَضيعَ عَلَى الشَّريفِ ، وَالضَّعيفَ عَلَى القَوِيِّ ، وَالنِّساءَ قَبلَ الرِّجالِ ، ولا تُدخِلَنَّ أحَدا يَغلِبُكَ عَلى أمرِكَ ، وشاوِرِ القُرآنَ فَإِنَّهُ إمامُكَ . ۴

۳۰۵۴.عنه صلى الله عليه و آله :عَلَى الوالي خَمسُ خِصالٍ : جَمعُ الفَيءِ ۵ مِن حَقِّهِ ، ووَضعُهُ فِي حَقِّهِ ، وأن يَستَعينَ عَلى اُمورِهِم بِخَيرِ مَن يَعلَمُ ، ولا يُجَمِّرَهُم ۶ فَيُهلِكَهُم ، ولا يُؤخِّرَ أمرَهُم لِغَدٍ . ۷

1. فى تاريخ دمشق : «... في كُلِّ أمرٍ خَشيتَ أن يَقَعَ في أنفُسِهِم عَلَيكَ عَتبٌ ...» .

2. تحف العقول : ص ۲۵ ، بحار الأنوار : ج ۷۷ ص ۱۲۶ ح ۳۳ و راجع : كنز العمّال : ج ۱۰ ص ۵۹۵ ح ۳۰۲۹۲ .

3. ضَنَّ بالشيء : بخل ، فهو ضَنين (المصباح المنير : ص ۳۶۵ «ضنن») .

4. نثر الدرّ : ج ۱ ص ۱۵۸ .

5. الفَيْءُ : الخَراجُ والغَنيمَةُ (الصحاح : ج ۱ ص ۶۳ «فيأ») .

6. تَجمِيرُ الجيش : جمعهم في الثغور وحبسهم عن العود إلى أهلهم (النهاية : ج ۱ ص ۲۹۲ «جمر») .

7. كنز العمّال : ج ۶ ص ۴۷ ح ۱۴۷۸۹ عن واثلة و ص ۷۸ ح ۱۴۹۱۷ عن واصلة وكلاهما نقلاً عن الضعفاء الكبير .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد چهارم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 6646
صفحه از 568
پرینت  ارسال به