77
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد پنجم

عصمت آنهاست ؛ ليكن در اين اواخر، متنى به عنوان حديث كسا شايع گرديده كه پايه و اساسى ندارد. نخستين محدّثى كه بى اساس بودن اين متن را اعلان كرد، مرحوم محدّث قمى (صاحب مفاتيح الجنان) ـ رضوان اللّه تعالى عليه ـ است . شگفت انگيز ، اين كه ايشان اجازه نداده است كسى بر مفاتيح الجنان ، نكته اى بيفزايد و به انجام دهنده اين كار ، نفرين مى فرستد؛ ۱ ولى با اين حال مى بينيم كه حديث مذكور ، به كتاب وى افزوده شده است .
دلايل بى پايه بودن اين متن (يا : اين نقل از حديث كسا) ، بسيار است كه اينك به برخى از آنها اشاره مى كنيم:
۱ . اين نقل ، در هيچ يك از كتب معتبر فريقين وجود ندارد، ۲ حتّى كتاب هايى كه هدف آنها جمع آورى احاديث منسوب به اهل بيت بوده است (همچون بحار الأنوار) .
مرحوم محدّث قمى در كتاب منتهى الآمال ، پس از اين كه حديث كسا را علَى الاُصول از احاديث متواتر معرّفى مى كند، درباره حديثِ شايع شده ، مى نويسد:
امّا حديث معروف به حديث كسا كه در زمان ما شايع است، به اين كيفيت، در كتب معتبره معروفه و اصول حديث و مجامع متقنه محدّثان ، ديده نشده و مى توان گفت از خصايص كتاب منتخب است . ۳
۲ . تا آن جا كه ما مى دانيم ، نخستين كتابى كه اين متن را بى سند ، نقل كرده است

1.. ر.ك: مفاتيح الجنان : مقدّمه «ملحقات» .

2.. گفتنى است [علامه] سيد مرتضى عسكرى نيز پيش از اين ، بدين مطلب ، تصريح نموده است (ر . ك : حديث الكساء من طُرق الفريقين : ص ۲۸) .

3.. منتهى الآمال (قم / هجرت) : ج ۱ ص ۸۲۰ (ذكر ورود امام حسين عليه السلام به كربلا / فصل نهم / تذييل) . براى اطلاع از ديدگاه مرحوم حاج شيخ عباس قمى در بى اعتبارى احاديثى كه اختصاصا در المنتخب طُرَيحى آمده اند ، ر . ك : منتهى الآمال : ج ۱ ص ۸۴۰ و ۸۷۳ (نقل قول دقيق ايشان از كتاب اربعين حسينيه شيخ و استادش مرحوم آية اللّه ميرزا محمّد ارباب قمى) . نيز ، ر . ك : اربعين حسنيه (قم / اسوه) : ص ۹ و ۶۴ .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد پنجم
76

است؟ او گفت: در خانه امّ سَلَمه. ۱
در روايت ديگرى ، امّ سلمه مى گويد :
اگر از عايشه بپرسى ، به تو خواهد گفت كه: اين آيه در خانه من نازل شده است . ۲
شيخ مفيد مى گويد :
اصحاب حديث، روايت كرده اند كه درباره اين آيه از عمر سؤال كردند. او گفت: درباره آن از عايشه سؤال كنيد. عايشه در پاسخ گفت: اين آيه در خانه خواهرم امّ سلمه ، نازل شده است. پس درباره آن، از او بپرسيد كه درباره اين آيه از من آگاه تر است. ۳
بنا بر اين، اگر صحّت رواياتى را كه بدان اشاره شد، بپذيريم، بايد بگوييم كه در ادامه رويداد كسا، افراد ديگرى مانند عايشه و زينب (دختر اُمّ سَلَمه) نيز شاهد آن بوده اند و آنها نيز از پيامبر خدا، همان تقاضاى امّ سلمه را داشته اند و ايشان به آنها پاسخ منفى داده است . نيز احتمالى كه برخى از محدّثان ۴ در تكرار چند باره اين رويداد قائل شده اند، امرى بعيد به نظر مى رسد.

۵ . سخنى درباره آنچه به حديث كسا شهرت يافته است

تا اين جا روشن شد كه حديث كسا ـ به شرحى كه گذشت ـ قطعى و غير قابل ترديد و بيانگر يكى از مهم ترين خصايص اهل بيت پيامبر خدا ، يعنى ويژگى طهارت و

1.. شرح الأخبار : ج ۲ ص ۳۳۷ ح ۶۷۷ .

2.. تفسير فرات : ص ۳۳۴ ح ۴۵۵ .

3.. الفصول المختارة : ص ۵۳ و ۵۴ .

4.. ر.ك: ذخائر العقبى : ص ۵۷ ، الصواعق المحرقة : ص ۱۴۴ ، ينابيع المودّة : ج ۱ ص ۳۲۳ ، أهل البيت عليهم السلام فى آية التطهير : ص ۵۱ .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد پنجم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 5001
صفحه از 564
پرینت  ارسال به