509
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد پنجم

۱ / ۳

مَثَل دنيا

قرآن

«در حقيقت، مَثَلِ زندگى دنيا به سان آبى است كه آن را از آسمان فرو ريختيم . پس گياه زمين ـ از آنچه مردم و دام ها مى خورند ـ با آن درآميخت، تا آن گاه كه زمين ، پيرايه خود را برگرفت و آراسته گرديد و اهل آن پنداشتند كه آنان بر آن قدرت دارند . شبى يا روزى فرمان [ ويرانى ] ما آمد و آن را چنان درويده كرديم كه گويى ديروز وجود نداشته است. اين گونه ، نشانه ها[ ى خود ] را براى مردمى كه انديشه مى كنند ، به روشنى بيان مى كنيم» .

«و براى آنان ، زندگى دنيا را مَثَل بزن كه مانند آبى است كه آن را از آسمان فرو فرستاديم . سپس گياه زمين با آن درآميخت و [ چنان ]خشك گرديد كه بادها پراكنده اش كردند ؛ و خداست كه همواره بر هر چيزى تواناست» .

حديث

۳۸۲۹.الزهد ، حسين بن سعيدـ به نقل از عبد اللّه بن سنان ـ: شنيدم كه امام صادق عليه السلام مى فرمايد : «مردى بر پيامبر صلى الله عليه و آله وارد شد ، در حالى كه ايشان بر بوريايى خفته بود و بالشى از ليف خرما زيرِ سر داشت و آن بوريا و بالش بر بدن و گونه پيامبر صلى الله عليه و آله رد انداخته بود. مرد ، شروع به دست كشيدن [بر بوريا ]كرد و مى گفت: كسرا و قيصر به اين چيزها رضايت ندارند و بر بستر حرير و ديبا مى خوابند و تو بر چنين بوريايى؟!
پيامبر خدا فرمود: سوگند به خدا كه من از آنها بهترم. به خدا سوگند كه من ، از آنان گرامى ترم. مرا چه به دنيا؟ حكايت دنيا، در حقيقت، حكايت مردى سواره است كه از درختى مى گذرد و آن درخت را سايه اى است و در سايه آن ، فرود مى آيد و چون سايه اش مى رود ، او مى كوچد و مى رود و درخت را رها مى كند » .

۳۸۳۰.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :مَثَل اين دنيا، مَثَل جامه اى است كه از سر تا به تَه، دريده و در انتهايش به نخى آويخته است. زود است كه آن نخ نيز بگُسلد!


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد پنجم
508

۱ / ۳

مَثَلُ الدُّنيا

الكتاب

« إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَوةِ الدُّنْيَا كَمَآءٍ أَنزَلْنَـهُ مِنَ السَّمَآءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَ الْأَنْعَـمُ حَتَّى إِذَآ أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَ ازَّيَّنَتْ وَ ظَنَّ أَهْلُهَآ أَنَّهُمْ قَـدِرُونَ عَلَيْهَآ أَتَاهَآ أَمْرُنَا لَيْلاً أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَـهَا حَصِيدًا كَأَن لَّمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ كَذَ لِكَ نُفَصِّلُ الْأَيَـتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ » . ۱

« وَ اضْرِبْ لَهُم مَّثَلَ الْحَيَوةِ الدُّنْيَا كَمَآءٍ أَنزَلْنَـهُ مِنَ السَّمَآءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ فَأَصْبَحَ هَشِيمًا تَذْرُوهُ الرِّيَـحُ وَ كَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَىْ ءٍ مُّقْتَدِرًا » . ۲

الحديث

۳۸۲۹.الزهد للحسين بن سعيد عن عبداللّه بن سنان:سمعت أبا عبداللّه عليه السلام يقول : دَخَلَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله رَجُلٌ وهُوَ عَلى حَصيرٍ قَد أثَّرَ في جِسمِهِ ، ووِسادَةِ ليفٍ قَد أثَّرَت في خَدِّهِ . فَجَعَلَ يَمسَحُ ويَقولُ : ما رَضِيَ بِهذا كِسرى ولا قَيصَرُ ، إنَّهُم يَنامونَ عَلَى الحَريرِ وَالدّيباجِ وأنتَ عَلى هذَا الحَصيرِ؟!
قالَ : فَقالَ رَسولُ اللّه صلى الله عليه و آله : لَأَنا خَيرٌ مِنهُما وَاللّهِ ، لَأَنَا أكرَمُ مِنهُما وَاللّهِ ، ما أنَا وَالدُّنيا ، إنَّما مَثَلُ الدُّنيا كَمَثَلِ رَجُلٍ راكِبٍ مَرَّ عَلى شَجَرَةٍ ولَها فَيءٌ فَاستَظَلَّ تَحتَها ، فَلَمّا أن مالَ الظِّلُّ عَنهَا ارتَحَلَ فَذَهَبَ وتَرَكَها . ۳

۳۸۳۰.رسول اللّه صلى الله عليه و آله :مَثَلُ هذِهِ الدُّنيا مَثَلُ ثَوبٍ شُقَّ مِن أوَّلِهِ إلى آخِرِهِ ، فَبَقِيَ مُتَعَلِّقا بِخَيطٍ في آخِرِهِ ، فَيوشِكُ ذلِكَ الخَيطُ أن يَنقَطِعَ . ۴

1.يونس : ۲۴.

2.الكهف : ۴۵.

3.الزهد للحسين بن سعيد : ص ۵۰ ح ۱۳۴ ، بحار الأنوار : ج ۷۳ ص ۱۲۶ ح ۱۲۴ .

4.شُعب الإيمان : ج ۷ ص ۲۶۰ ح ۱۰۲۴۰ عن أنس ؛ تنبيه الخواطر : ج ۱ ص ۱۴۸ وفيه «هذه» بدل «مثل هذه» .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد پنجم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 5004
صفحه از 564
پرینت  ارسال به