43
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد پنجم

قابل توجّه ، اين كه : مضمون حديث ثقلين و تأكيد پيامبر خدا بر اين نكته كه قرآن و اهل بيت ، تا قيامت با هم هستند و جامعه اسلامى ، موظّف به پيروى از آنان است ، به روشنى دلالت دارد كه مصاديق «اهل بيت» ، به اصحاب كسا ـ كه آخرين آنان (امام حسين عليه السلام ) ، پنجاه سال پس از رحلت پيامبر صلى الله عليه و آله به شهادت رسيد ـ محدود نمى شوند ؛ بلكه چنان كه در شمارى از روايات اهل بيت عليهم السلام بدان تصريح گرديده است ، نُه تن از فرزندان حسين عليه السلام نيز بدان افزوده مى شوند . امام على عليه السلام در تبيين معناى «عترت پيامبر صلى الله عليه و آله » مى فرمايد :
أنا وَالحَسَنُ وَالحُسَينُ وَالأئِمَّةُ التِّسعَةُ مِن وُلدِ الحُسَينِ ، تاسِعَهُم مَهدِيُّهُم وقائِمُهُم ، لا يُفارِقونَ كِتابَ اللّهِ ولا يُفارِقُهُم حَتَّى يَرِدوا عَلى رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله حَوضَهُ . ۱ من و حسن و حسين و نُه امام از فرزندان حسين ـ كه نهمين آنان ، مهدى و قائم آنهاست ـ [اينان ،] از كتاب خدا جدا نمى شوند و كتاب خدا هم از آنان جدا نمى شود تا بر حوض ، در كنار پيامبر خدا وارد شوند .
از سوى ديگر ، در احاديث معتبر در نزد اهل سنّت نيز ، هر چند با اين صراحت ، «عترت» بر دوازده نفر از خاندان رسالت ، تطبيق نشده است ، ولى احاديثى كه تأكيد مى كنند خلفاى پيامبر خدا دوازده نفرند ، جز با مبناى اعتقادى پيروان اهل بيت عليهم السلام قابل توجيه نيستند . ۲ نمونه هايى از اين احاديث ، به شرح زيرند :

1.. معانى الأخبار : ص ۹۱ ح ۴ ، كمال الدين : ص ۲۴۰ ح ۶۴ ، قصص الأنبياء ، راوندى : ص ۳۲۸ ح ۴۶۵ ، إعلام الورى : ج ۲ ص ۱۸۰ ، بحار الأنوار : ج ۲۳ ص۱۴۷ ح ۱۱۰ .

2.ر . ك : اهل بيت در قرآن و حديث : بخش يكم / فصل پنجم : شمار امامان اهل بيت / تحقيقى درباره احاديث مربوط به شمار امامان عليهم السلام .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد پنجم
42

بيت» از پيامبر خدا روايت كرده اند ۱ و آنچه هفده تن از اصحاب پيامبر خدا درباره آن ، گزارش كرده اند ، ۲ و آنچه اهل بيت عليهم السلام ، خود در تفسير «اهل بيت» گفته اند ، ۳ چنين بر مى آيد كه تنها گروهى خاص از نزديكان پيامبر صلى الله عليه و آله ، «اهل بيت» شمرده مى شوند و حتّى همسران پيامبر صلى الله عليه و آله جزو آن نيستند . بدين ترتيب ، مجال كمترين شك در مقصود از «اهل بيت» براى محقّق منصف ، باقى نمى ماند . ۴
مضمون و سياق آيه تطهير نيز مؤيّد احاديثى است كه «اهل بيت» را به جمع خاصّى از نزديكان پيامبر صلى الله عليه و آله تفسير كرده اند .
به علاوه ، سيره عملى پيامبر خدا در تبيين اين آيه شريف ـ از هنگامى كه براى دفع احتمال ورود همسرانش در عنوان «اهل بيت» ، مانع از ملحق شدن همسر بزرگوارش اُمّ سلمه به «اصحاب كسا» شد تا هنگام مرگ ۵ ـ به گونه اى بود كه هيچ گونه اختلافى در مفهوم و مصداق «اهل بيت» باقى نمى گذاشت و در زمان حيات ايشان ، جز گروه خاصّى از نزديكان پيامبر صلى الله عليه و آله كه از نظر علمى و عملى ، شايستگى هدايت و رهبرى امّت اسلامى را داشتند ، كسى مدّعى اين عنوان نبود . ۶
بنا بر اين ، هر گونه شبهه در مفهوم و مصداق «اهل بيت» در آيه تطهير و حديث ثقلين ، در برابر سخنان صريح و روشن پيامبر صلى الله عليه و آله در تفسير اين عنوان و سيره عملى ايشان در اين زمينه ، فاقد ارزش علمى است .

1.. ر . ك : اهل بيت در قرآن و حديث : بخش يكم / فصل يكم : همسران پيامبر و مفهوم «اهل بيت» .

2.. ر . ك : اهل بيت در قرآن و حديث : بخش يكم / فصل دوم : اصحاب پيامبر و مفهوم «اهل بيت» .

3.. ر . ك : اهل بيت در قرآن و حديث : بخش يكم / فصل سوم : اهل بيت و مفهوم «اهل بيت» .

4.. اين نكته بديهى مى نمايد كه «اهل بيت» در آيه تطهير ، شامل پيامبر صلى الله عليه و آله نيز مى شود ؛ ولى در حديث ثقلين كه «اهل بيت» به عنوان جانشينان پيامبر خدا مطرح شده اند ، پيامبر صلى الله عليه و آله از «اهل بيت» خارج است .

5.. ر . ك : اهل بيت در قرآن و حديث : بخش يكم / فصل چهارم : درود فرستادن پيامبر صلى الله عليه و آله بر اهل بيت عليهم السلام و تخصيص ايشان در امر به نماز .

6.. براى آگاهى بيشتر، ر . ك : اهل بيت در قرآن و حديث : بخش يكم : مفهوم «اهل بيت» .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد پنجم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 5135
صفحه از 564
پرینت  ارسال به