اين هدايت ، همان هدايتِ فطرى است كه قرآن در آيه اى ديگر، از آن به «الهام» ، تعبير كرده است :
«وَ نَفْسٍ وَ مَا سَوَّلـهَا * فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَ تَقْوَلـهَا . ^۱ سوگند به آن كه نفْس را آفريد و فُجور و تقوايش را به او الهام نمود» .
«الهامِ تقوا» همان هدايت فطرى براى شناخت راه خير ، و «الهام فُجور» ، همان هدايت فطرى براى شناخت راه شر است .
خداوند سبحان ، انسان را به گونه اى آفريده كه مى تواند تقوا (خير) و فجور (شر) را تمييز دهد . از اين رو ، هر انسانى مى داند كه عدالت ، نيكوست و ستم ، زشت و بد است ؛ احسان به ديگران ، نيكوست و تجاوز به حقوق مردم ، بد است .
حال اگر اين شناخت و آگاهى از انسان گرفته شود ، در واقع ، انسانيّت از او سلب شده ، و با حيوانات ديگر فرقى نخواهد داشت ، و به فرمايش امام على عليه السلام :
مَن لَم يَعرِفِ الخَيرَ مِنَ الشَّرِّ، فَهُوَ بِمَنزَلَةِ البَهيمَةِ . ^۲ هر كس نيك را از بد باز نشناسد ، همچون حيوان است .

دعوت بى قيد و شرط به «خير» و «معروف»

به سبب فطرى و بديهى بودنِ معانىِ «خير (نيكى)» ، «معروف (عمل شايسته)» ، «بِر (خوبى)» و «احسان» ، قرآن كريم، همه مردم را به طور مطلق (بدون قيد و شرط) ، به اين مفاهيم ، دعوت مى كند :
«وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَأُوْلَـلـءِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ . ^۳

سخنى درباره «خير (نيكى)»

معناىِ «خير» ، «معروف» ، «بِر» ، «احسان» و «حَسَنه» كه در مقابلشان «شَر» ، «منكَر» ، «اِثم» ، «اِسائه» و «سَيّئه» قرار مى گيرد ، روشن و بديهى است.

فطرى بودن شناخت خير و شر

هر كس با هر گرايش اعتقادى و چارچوب فكرى و مذهبى ، و به طور فطرى، زيبايىِ «خير (نيكى)» و زشتىِ «شر (بدى)» را تشخيص مى دهد. به سخن ديگر ، شناختِ «خير» و «شر» ، با ذات و حقيقت فطرى انسان ، درآميخته است و آفرينش همه انسان ها بدين گونه است كه ذاتا به «خير» تمايل دارند ^۱ و از «شر» بيزارند .
از اين رو ، امام صادق عليه السلام در تفسير اين آيه شريف: «وَ هَدَيْنَـهُ النَّجْدَيْنِ ؛ ^۲ او را به دو راه ، هدايت كرديم» مى فرمايد:
نَجدَ الخَيرِ وَ الشَّرِّ . ^۳ راه خير و راه شر .