315
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد هفتم

قالَ والِدى عليه السلام : وَاللّهِ إنِّى لَاُصانِعُ بَعضَ وُلدِى و اُجلِسُهُ عَلى فَخِذِى و اُكثِرُ لَهُ المَحَبَّةَ ، و اُكثِرُ لَهُ الشُّكرَ، و إنَّ الحَقَّ لِغَيرِهِ مِن وُلدِى ، ولكِن مُحافَظَةً عَلَيهِ مِنهُ و مِن غَيرِهِ ؛ لِئَلّا يَصنَعوا بِهِ ما فَعَلَ بِيوسُفَ إخوَتُهُ. ۱ پدرم عليه السلام فرمود : «به خدا سوگند ، من نسبت به يكى از فرزندانم تظاهر مى كنم و او را بر زانويم مى نشانم و بسيار به او محبّت مى كنم و بسيار از او تشكّر مى كنم . هر چند حق با فرزند ديگر من است ، ليكن به خاطر حفاظت كردن وى از او و ديگران ، چنين مى كنم تاكارى را كه برادران يوسف با او كردند ، اينان با وى نكنند» .
همان طور كه در اين حديث آمده است ، امام باقر عليه السلام براى پيشگيرى از حسادت برخى از فرزندان خود و تبعات سوء آن ، نه تنها نسبت به فرزندى كه بايد بيش از ديگران مورد محبّت او قرار گيرد ، اظهار محبّت نمى كند ؛ بلكه فرزند ديگرى را كه در معرض بيمارىِ حسادت است ، مورد لطف و محبّت قرار مى دهد تا بدين وسيله ، فرزند برتر را از خطر حسادت برادر ، حفظ كند و اين ، درس تربيتىِ مهمّى است براى مربّيان ، بويژه پدران و مادران .

1.ر. ك: تفسير العيّاشى : ج ۲ ص ۱۶۶ ح ۲ .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد هفتم
314

۱ . فرزندان نيز متقابلاً به والدين ، لطف و نيكى مى كنند و حقوق آنان را رعايت خواهند كرد .
۲ . آنان نيز نسبت به فرزندان خود ، از مرز عدالت ، تجاوز نخواهند كرد .
۳ . عدالت ورزى ميان فرزندان ، مانع از حسادت و كينه ورزى آنان نسبت به هم خواهد شد .
۴ . مهم تر ، اين كه كودك ، از آغاز زندگى، با روح عدالت ورزى پرورش خواهد يافت و رفتار عادلانه خانواده ، زمينه را براى تأمين عدالت اجتماعى فراهم خواهد ساخت .
بر عكس ، بى عدالتى و رفتار تبعيض آميز نسبت به فرزندان ، نه تنها والدين را در آينده، از محبّت آنان محروم مى كند ، بلكه آينده فرزندان را نيز با خطر مواجه مى نمايد . از اين رو ، دانشمندان تعليم و تربيت در عصر حاضر ، رعايت عدالت در برخورد با فرزندان را براى پرورش انسان هاى شايسته ، ضرور مى دانند ؛ امّا اسلام از چهارده قرن پيش، بر اين امر تأكيد كرده است و پيامبر خدا به مسلمانان توصيه مى فرمود كه نه تنها در واگذارىِ امكانات مادّى ، بلكه در بوسيدن فرزندان نيز عدالت را رعايت كنند .
بديهى است كه رفتار عادلانه ، به معناى برخورد مساوى و يكسان نيست . چه بسا رعايت عدالت، ايجاب كند كه پدر براى برخى از فرزندان خود ، به دليل استعداد بيشتر و يا كمتر ، يا به دليل بيمارى و يا جهات ديگر ، هزينه بيشترى را متحمّل گردد . اين ، به معناى بى عدالتى نيست . البتّه در اين گونه موارد نيز بايد ساير فرزندان را نسبت به اقدام خود ، توجيه كنند .
همچنين ، در صورتى كه پدر احساس كرد رعايت حقّ يكى از فرزندان ، پيامدهاى منفى و خطرناكى را به دنبال خواهد داشت ، از آن صرف نظر كند ، چنان كه امام صادق عليه السلام مى فرمايد :

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد هفتم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 5547
صفحه از 524
پرینت  ارسال به