مبلّغان ، دولت اسلامى باشد ؛ امّا چنين شرايطى ، شايد تنها در عصر حكومت امام مهدى ـ عجّل اللّه فرجه ـ تحقّق يابد .
در شرايط كنونى ، استقلال اقتصادى روحانيان ، ضرورى به نظر مى رسد و عدم استقلال روحانيان ، به معناى تبعيّت و دنباله روى از سياست هاى حكومت خواهد بود ، در صورتى كه روحانيان بايد راه نما و مرشد زمامداران باشند.

۳ . خودگردانى اقتصادى

سومين راه تأمين نيازهاى اقتصادى مبلّغان ، خودگردانى اقتصادى طبقه روحانى است ؛ بدين معنا كه مديران حوزه هاى علميه ، بودجه هاى ويژه تحصيل و تبليغ علوم دينى را به گونه اى سامان دهند كه بتوانند زندگى متوسّط و شرافتمندانه اى را براى همه محصّلان ، محقّقان و مبلّغان فراهم سازند . ترديدى نيست كه با مديريت صحيح بودجه هايى كه در حال حاضر در اختيار روحانيان است (مانند : خمس ، زكات ، هداياى مردمى و...) ، تأمين نيازهاى اقتصادى طبقه روحانى و نظام روحانيت ، به سادگى امكان پذير است.

۴ . تقويت بنيه معنوى

شايد برخى وقتى مى شنوند كه تقويت معنويت ، يكى از راه هاى تأمين نيازهاى اقتصادى است ، شگفت زده شوند؛ ولى عقل و نقل ، و روايت و درايت ، مؤيّد اين مدّعاست.
پيش از هر گونه توضيح در اين باره ، گفتنى است كه در مورد تأمين هزينه زندگىِ روحانيان ، وظيفه اى بر عهده مديران مراكز دينى و تبليغى است و وظيفه اى نيز بر عهده آحاد كسانى است كه متصدّى ارشاد و هدايت مردم هستند . وظيفه مديران مجامع روحانى ـ چنان كه بدان اشاره شد ـ ، ساماندهى بودجه هايى است كه در

ج ـ راه هاى تأمين نياز مالى مبلّغ

اگر مزد تبليغ از نظر اسلام ، در هر صورتْ نكوهيده است ، اين سؤال قابل طرح است كه : نيازهاى مبلّغ، از چه طريقى بايد تأمين شوند؟

۱ . كسب در كنار تبليغ

جمعى از روشن فكرْنماها، از حدود نيم قرن پيش ، مى پنداشتند كه روحانى بودن، اساسا شغل نيست و مبلّغان بايد ضمن شغل هاى ديگر، به ترويج ارزش هاى دينى و هدايت مردم بپردازند . آنان مى گفتند : اگر روحانيان در كنار تبليغ ، به كسب و كار نيز بپردازند و نيازى به مردم نداشته باشند ، مى توانند اسلام را آن گونه كه هست ، به مردم ارائه كنند و تحت تأثير خواست كسانى كه نيازهاى اقتصادىِ آنان را تأمين مى كنند ، قرار نگيرند.
هرچند نياز مستقيم روحانيان به مردم ، آثار زيانبارى دارد ـ كه توضيح آن گذشت ـ ؛ امّا اين راه حل هم صحيح نيست و به فرموده امام خمينى رحمه الله ، اين فكر، بيشتر از ناحيه كسانى مطرح شده است كه با اساس روحانيت و اسلام ، مخالف هستند . روحانى (مبلّغ دين) بودن ، كارى است مثل كارهاى ديگر و در شرايط كنونى ، ممكن نيست كسى بخواهد در رشته هاى مختلف علوم اسلامى تخصّص داشته باشد و در ضمن ، به كار ديگرى هم براى تأمين نيازهاى زندگى بپردازد .

۲ . تأمين نياز اقتصادىِ مبلّغ توسّط حكومت

در شرايطى كه نظام اسلامى ، موفّق به اجراى احكام نورانى اسلام به طور كامل شده باشد و بيت المال مسلمانان ، به طور متمركز در اختيار دولت اسلامى باشد و از سوى ديگر ، نيازى به نظارت حوزه هاى علميه و پيشوايان دينى بر دستگاه هاى اجرايى و تقنينى و قضايى نباشد ، شايد بهترين راه تأمين نيازهاى اقتصادى روحانيان و