الف ـ آثار زيانبار درخواست مزد براى تبليغ

براى پاسخ گفتن به سؤال اوّل و پى بردن به حكمت تأكيد انبياى الهى بر رايگان بودن تبليغات آنها ، كافى است قدرى در آثار زيانبار درخواست مزد براى تبليغ، تأمّل كنيم :

۱ . از ميان رفتن اخلاص

نخستين ركن اخلاقىِ تبليغ دين ، اخلاص است كه با درخواست مزد براى تبليغ ، اين ركن اساسى صدمه خواهد ديد و مبلّغ ، مصداق كسانى خواهد شد كه امام على عليه السلام درباره آنان فرموده است :
يَطلُبُ الدُّنيا بِعَمَلِ الآخِرَةِ ، وَلا يَطْلُبُ الآخِرَةَ بِعَمَلِ الدُّنيا . ^۱ دنيا را با عملى طلب مى كند كه از آنِ آخرت است ، و آخرت را با عملى كه از آنِ دنياست ، طلب نمى كند .
بدين سان ، كسى كه مى تواند اُمور مربوط به زندگى دنيوىِ خود را با انگيزه الهى ، به اُمور اخروى تبديل نمايد ، اينك با درخواست پاداش براى تبليغ ـ كه امرى الهى و معنوى است ـ ، آن را وسيله امرار معاش و تأمين زندگى ـ و به تعبير امام على عليه السلام : دنيا خواهى ـ كرده است . در اين باره ، از امام صادق عليه السلام روايت شده است:
مَنِ احتاجَ النّاسُ إلَيهِ لِيُفَقِّهَهُم في دينِهِم، فَيَسألُهُمُ الاُجرَةَ ، كانَ حَقيقا عَلَى اللّهِ أنْ يُدخِلَهُ نارَ جَهَنَّمَ . ^۲ هر كس كه مردم براى فراگيرىِ دينشان به او نيازمند باشند و او از آنان مزد بخواهد ، بر خداوند رواست كه او را در آتش جهنّم در اندازد .

من، فقط با خداست»» .
يعنى : من هرگز چيزى در مقابل رساندن پيام الهى ، از شما نمى خواهم و همچون ديگر پيامبران خدا ، بى مزد و منّت ، خدمت گزار مردم هستم و آنچه بر آن نامِ مزد نهاده ام ، در واقع، چيزى نيست كه منافع شخصىِ مرا تأمين كند ؛ بلكه به عكس ، براى تأمين منافع شماست و من با اين تعبير لطيف و عاطفى ، خواستم شما را بر حفظ آن بر انگيزم تا پس از من ، از راه صحيح و استوار ، منحرف نگرديد .
و براى توضيح بيشتر فرمود:
«مَآ أَسْـالُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلَا مَن شَآءَ أَن يَتَّخِذَ إِلَى رَبِّهِ سَبِيلاً . ^۱ براى آن (تبليغ رسالتم) ، مزدى نمى خواهم ، مگر اين كه هر كس بخواهد ، راهى به سوى پروردگارش [در پيش] گيرد» .
بنا بر اين، آنچه پيامبر اسلام به عنوان مزد رسالت خواسته ، در حقيقت ، انتخاب كردن راه خداست ؛ همان راه ارزش هاى دينى و تكامل مادّى و معنوىِ انسان كه تجسّم آن ، در كامل ترين مصاديق رهبران الهى ، يعنى رهبرى الهى تجسّم پيدا مى كند و اهل بيت پيامبر خدا عليهم السلام است . ^۲
با عنايت به اين مقدّمه در مورد مزد تبليغ ، چند پرسش ، قابل طرح است:
۱. حكمتِ آن همه تأكيد انبياى الهى، مبنى بر نخواستن مزد براى تبليغ رسالت چيست؟ آيا با عنايت به سيره پيامبران الهى ، مبلّغان ـ كه وارثان آنها هستند ـ مى توانند در مقابل تبليغ ، از مردم ، مزد طلب كنند؟
۲. گرفتن مزد تبليغ ، بدون درخواست آن ، چه حكمى دارد؟
۳. در صورتى كه تبليغْ رايگان باشد، نيازهاى اقتصادى مبلّغ ، چگونه تأمين مى گردد؟