ه ـ حضور قلب

۷۹۸۷.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :دعاى همراه با حضور قلب ، رد نمى شود.

۷۹۸۸.پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در سفارش هاى خود به على عليه السلام ـ: اى على ! خداوند، دعاى دل غافل را نمى پذيرد.

۷۹۸۹.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :خدا را بخوانيد و به اجابت، يقين داشته باشيد ؛ امّا بدانيد كه خداوند ، دعاى برخاسته از دل غافل بى توجّه را نمى پذيرد.

۷۹۹۰.نوادر الاُصولـ به نقل از مُعاذ بن جبل ـ: روزى گفتم : اى پيامبر خدا! كاش يكى از دعاهايى را كه مى خوانيد ، به من مى آموختيد .
پيامبر خدا فرمود : «اگر مى دانستم كه اين كار براى تو نفعى دارد ، حتما به تو مى آموختم».
گفتم : سبحان اللّه ! چرا در آن براى من نفعى نمى بينى ، اى پيامبر خدا؟
فرمود : «چون بهترين دعا، دعايى است كه با كوشش و تلاش ، از دل برآيد . چنين دعايى است كه شنيده و مستجاب مى شود ، هر چند اندك باشد».

ر . ك : نهج الدعاء : ج ۱ ص ۴۵۳ (سخنى درباره اصلى ترين شرط اجابت دعا) .

۱۴ / ۳

موانع اجابت دعا

الف ـ گناه

۷۹۹۱.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :به زودى ، زمانى خواهد رسيد كه مردم ، به سبب دنياخواهى ، باطنى پليد و ظاهرى نيك دارند . آنچه را نزد پروردگارشان است ، نمى خواهند . دينشان رياكارانه است و در دل هايشان ترسى [از خدا ]نيست . عذاب خدا، آنان را فرا مى گيرد و مردم ، همچون شخصِ در حال غرق شدن ، به درگاه او دعا مى كنند ؛ امّا دعايشان را نمى پذيرد.

ه ـ حُضورُ القَلبِ

۷۹۸۷.رسول اللّه صلى الله عليه و آله :الدُّعاءُ مَعَ حُضورِ القَلبِ لا يُرَدُّ . ^۱

۷۹۸۸.عنه صلى الله عليه و آلهـ فيما أوصى بِهِ عَلِيّا عليه السلام ـ: يا عَلِيُّ ، لا يَقبَلُ اللّهُ دُعاءَ قَلبٍ ساهٍ . ^۲

۷۹۸۹.عنه صلى الله عليه و آله :اُدعُوا اللّهَ وأنتُم موقِنونَ بِالإِجابَةِ ، وَاعلَموا أنَّ اللّهَ لا يَستَجيبُ دُعاءً مِن قَلبٍ غافِلٍ لاهٍ . ^۳

۷۹۹۰.نوادر الاُصول عن معاذ بن جبل :قُلتُ لَهُ يَوما : يا رَسولَ اللّهِ ، لَو عَلَّمتَني بَعضَ ما تَدعو بِهِ ، فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله : لَو كُنتُ أعلَمُ لَكَ فيهِ خَيرا لَعَلَّمتُكَ .
فَقُلتُ : سُبحانَ اللّهِ يا رَسولَ اللّهِ ! لِمَ لا تَعلَمُ لي فيهِ خَيرا ؟
قالَ : لِأَنَّ أفضَلَ الدُّعاءِ ما خَرَجَ مِنَ القَلبِ بِجِدٍّ وَاجتِهادٍ ، فَذاكَ الَّذي يُسمَعُ ويُستَجابُ وإن قَلَّ . ^۴

۱۴ / ۳

مَوانِعُ الإِجابَةِ

أ ـ المَعصِيَةُ

۷۹۹۱.رسول اللّه صلى الله عليه و آله :سَيَأتي عَلَى النّاسِ زَمانٌ تَخبُثُ فيهِ سَرائِرُهُم ، وتَحسُنُ فيهِ عَلانِيَتُهُم طَمَعا فِي الدُّنيا ، لا يُريدونَ بِهِ ما عِندَ رَبِّهِم ، يَكونُ دينُهُم رِياءً لا يُخالِطُهُم خَوفٌ ، يَعُمُّهُمُ اللّهُ بِعِقابٍ فَيَدعونَهُ دُعاءَ الغَريقِ فَلا يَستَجيبُ لَهُم . ^۵