131
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دهم

أنتَ تَفعَلُ ما تُريدُ ؛ از تو درخواست امنيت مى كنم در روز قرار ، و بهشت را مى خواهم در روز ماندگار ، به همراه مقرّبانِ گواهى كننده و ركوع گزارانِ سجده كننده و به پيمان ها وفا كننده؛ چرا كه تويى مهربان و دلسوزى كننده، و تو هر چه بخواهى، مى كنى» و از اين دست سخنان . پس يا بايد بر دعاهاى مأثور ، اكتفا شود و يا با ناله و زارى و بدون سجع و تكلّف، دعا و درخواست شود ؛ چرا كه در پيشگاه خداوند، زارى و ناله ، دوست داشتنى است[و نه الفاظ زيبا و مسجّع] . ۱

1.المحجّة البيضاء : ج ۲ ص ۲۹۳ .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دهم
130

سخنى درباره به كارگيرى فُنون ادبى در دعا

بررسى دعاهايى كه از پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام به ما رسيده، نشان مى دهد كه اين دعاها نه تنها از نظر محتوا ، سرشار از بلندترين مفاهيم معرفتى هستند؛ بلكه از نظر زيبايى و جذّابيت الفاظ نيز، غالبا در شمار شاه كارهاى ادبىِ صدر اسلام قرار مى گيرند .
اصولاً به كارگيرىِ فنون و صنايع ادبى در ساختن الفاظ و عبارات دعا ، بر جاذبه آن مى افزايد و موجب تقويت ارتباط نيايشگر با خداوند متعال مى گردد . از اين رو، مقصود از به كار نبردن سجع در دعا در احاديثى كه ملاحظه شد ، خود را به زحمت انداختن براى بافتن الفاظ زيبا و تكلّف به خرج دادن در زيباسازى الفاظ ، خصوصا هنگام خواندن دعاست، كه خشوع را از نيايشگر سلب مى كند و با روح دعا منافات دارد . محدّث بزرگوار ، فقيه و عالم ربّانى ، فيض كاشانى در اين باره مى گويد :
مقصود از سجع، كلام متكلّفانه است؛ چرا كه با فروتنى و افتادگى سازگار نيست ، و گر نه، در دعاهاى نقل شده از پيامبر خدا، سخنان متوازن و آهنگينى هست؛ امّا تكلّف در آنها نيست . مانند اين دعا : «أسأَلُكَ الأَمنَ يَومَ الوَعيدِ ، و الجَنَّةَ يَومَ الخُلودِ مَعَ المُقرَّبينَ الشُّهودِ ، والرُّكَّعِ السُّجودِ ، والموفينَ بالعُهودِ ، إنَّكَ رَحيمٌ وَدودٌ ، و

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دهم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 6810
صفحه از 547
پرینت  ارسال به