387
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد یازدهم

۳ / ۴

دست كشيدن به حَجَر (اِستِلام) وآداب آن

الف ـ استحباب دست كشيدن (اِستِلام)

۸۹۱۰.امام صادق عليه السلامـ هنگامى كه به ايشان گفته شد: پيامبر خدا ، چگونه استلامِ حجر مى كرد ، وقتى به آن مى رسيد؟ ـ: پيامبر خدا ، در هر طواف واجب و مستحب، بر حجر الأسود ، دست مى كشيد.

۸۹۱۱.المستدرك على الصحيحينـ به نقل از جابر بن عبد اللّه ـ: روز بر آمده بود كه وارد مكّه شديم. پيامبر صلى الله عليه و آله كنار درِ مسجد آمد. شترش را خواباند، سپس وارد مسجد شد. از حجر الأسود آغاز كرد و بر آن دست كشيد و چشمانش پُر اشك شد. سپس سه دورْ هَروَله كنان ، و چهار دورْ معمولى طواف كرد، تا فارغ شد. پس از فراغت، حجر الأسود را بوسيد، دستانش را بر آن نهاد و سپس به صورتش كشيد.

۸۹۱۲.سنن ابن ماجةـ به نقل از ابن عمر ـ: پيامبر خدا ، به سوى حجر الأسود رفت. سپس لب هاى خود را بر آن نهاد و بسيار گريست. سپس روى برگردانْد و عمر بن خطّاب را ديد كه مى گِريد. فرمود: «اى عمر! اين جاست كه بايد اشك ها بريزد!».

۸۹۱۳.مسند أبى يعلىـ به نقل از ابن عمر ـ: پيامبر خدا را ديدم كه بر حجر الأسود دست مى كشيد. از وقتى كه اين را ديدم، بر حجر الأسود نگذشته ام، مگر آن كه بر آن دست كشيده ام.

ب ـ استلام نكردن هنگام اِزدحام

۸۹۱۴.پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ خطاب به عمر ـ: اى عمر! تو مردى نيرومندى . [از اين رو، ]براى رسيدن به حجر الأسود ، فشار نياور، كه ناتوان را مى آزارى. اگر خلوتى يافتى، آن را لمس كن ؛ و گرنه، رو به آن بِايست و «لا اله الّا اللّه » و تكبير بگو.


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد یازدهم
386

۳ / ۴

اِستِلامُ الحَجَرِ وآدابُهُ

أ ـ اِستِحبابُ الاِستِلامِ

۸۹۱۰.الإمام الصادق عليه السلامـ لَمّا قيلَ لَهُ : كَيفَ كانَ رَسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله يَصنَعُ بِالحَجَرِ إذا انتَهى إلَيهِ ؟ ـ: كانَ رَسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله يَستَلِمُهُ في كُلِّ طَوافِ فَريضَةٍ ونافِلَةٍ . ۱

۸۹۱۱.المستدرك على الصحيحين عن جابر بن عبد اللّه :دَخَلنا مَكَّةَ عِندَ ارتِفاعِ الضُّحى ، فَأَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله بابَ المَسجِدِ ، فَأَناخَ راحِلَتَهُ ، ثُمَّ دَخَلَ المَسجِدَ فَبَدَأَ بِالحَجَرِ ، فَاستَلَمَهُ وفاضَت عَيناهُ بِالبُكاءِ ، ثُمَّ رَمَلَ ثَلاثًا ومَشى أربَعًا حَتّى فَرَغَ ، فَلَمّا فَرَغَ قَبَّلَ الحَجَرَ ووَضَعَ يَدَيهِ عَلَيهِ ومَسَحَ بِهِما وَجهَهُ . ۲

۸۹۱۲.سنن ابن ماجة عن ابن عُمَر :استَقبَلَ رَسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله الحَجَرَ ، ثُمَّ وَضَعَ شَفَتَيهِ عَلَيهِ يَبكي طَويلا ً ، ثُمَّ التَفَتَ فَإِذا هُوَ بِعُمَرَ بنِ الخَطّابِ يَبكي ، فَقالَ : يا عُمَرُ ، هاهُنا تُسكَبُ العَبَراتُ . ۳

۸۹۱۳.مسند أبي يعلى عن ابن عمر :رَأَيتُ رَسولَ اللّه ِ صلى الله عليه و آله يَستَلِمُ الحَجَرَ، فَما مَرَرتُ بِهِ مُنذُ رَأَيتُهُ إلَا استَلَمتُهُ . ۴

ب ـ تَركُ الاِستِلامِ عِندَ الزِّحامِ

۸۹۱۴.رسول اللّه صلى الله عليه و آلهـ لِعُمَرَ بنِ الخَطّاب ـ: يا عُمَرُ ، إنَّكَ رَجُلٌ قَوِيٌّ ، لا تُزاحِم عَلَى الحَجَرِ فَتُؤذِيَ الضَّعيفَ ! إن وَجَدتَ خَلوَةً فَاستَلِمهُ ، وإلّا فَاستَقبِلهُ فَهَلِّل وكَبِّر . ۵

1. الكافي : ج ۴ ص ۴۰۴ ح ۲ عن عبد الرحمن بن الحجّاج .

2. المستدرك على الصحيحين : ج ۱ ص ۶۲۵ ح ۱۶۷۱ .

3. سنن ابن ماجة : ج ۲ ص ۹۸۲ ح ۲۹۴۵ .

4. مسند أبي يعلى : ج ۵ ص ۳۱۳ ح ۵۷۸۵ .

5. مسند ابن حنبل : ج ۱ ص ۶۹ ح ۱۹۰ .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد یازدهم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 4759
صفحه از 549
پرینت  ارسال به