تحليلى درباره احاديث پاداش بيمارى ها
سيّد رضى ـ رضوان اللّه تعالى عليه ـ در ذيل حكمت چهل و دوم نهج البلاغة ، يعنى ذيل اين سخن امير مؤمنان كه فرمود : «خداوند ، آن درد و رنجى را كه داشته اى ، مايه ريختن گناهانت قرار مى دهد ؛ چرا كه در بيمارى ، پاداشى نيست» ، ۱ چنين مى گويد :
امام عليه السلام راست فرموده كه در بيمارى ، اجرى نيست؛ چرا كه بيمارى ، از قبيل آن چيزهايى است كه بنده به موجب آن ، مستحقّ عوض مى شود؛ زيرا استحقاقِ عوض ، در مقابل چيزهايى پيدا مى شود كه از قبيل دردها و بيمارى ها و آنچه در حكم آنهاست، فعل خداوند با بنده خويش باشند. امّا استحقاق اجر و ثواب ، در مقابل فعل بنده تحقّق مى يابد. بنا بر اين، ميان اين دو ، تفاوتى وجود دارد كه امام عليه السلام ، چنان كه دانش ژرفكاو و رأى درست وى اقتضا مى كرده ، بيان فرموده است.
بايد گفت: گرد آورنده گران قدر نهج البلاغه ، در تبيين كلام امام عليه السلام ، ميان «عوض» و «اجر» ، در معنا تفاوت قائل شده است. از اين رو ، بيمار را مستحقّ «عوض» دانسته ، نه «اجر»؛ چون بيمارى ، فعل خداوند متعال است ؛ ليكن تأمّل در احاديث رسيده در مورد پاداش بيمارى ها ، ما را بدين ره نمون مى شود كه اين احاديث ، در چند دسته جاى مى گيرند:
