45
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد سیزدهم

۱۰۱۱۴.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :هيچ مردى نيست كه درختى بنشاند ، مگر اين كه خداوند به اندازه ميوه اى كه آن درخت مى دهد ، برايش اجر مى نويسد .

۱۰۱۱۵.امام صادق عليه السلام :از پيامبر صلى الله عليه و آله پرسيده شد: كدام دارايى بهتر است؟
فرمود : «زراعتى كه صاحبش آن را كشت كند و به سامان آورَد و به هنگام درو ، حقّش را به جاى آورَد» .
پرسيد: پس از زراعت ، كدام دارايى برتر است؟
فرمود: «[گوسفند است ، به گونه اى كه] انسان ، همراه گوسفندانش به دنبال بارِشگاه ها برود و [در اين سير ، ]نماز بگزارد و زكات بپردازد» .
پرسيد: پس از گوسفند ، كدام مال بهتر است؟
فرمود: «گاو است كه روز و شب ، پيوسته منشأ خير است» .
پرسيد: پس از گاو ، كدام دارايى برتر است؟
فرمود: «استوارها در گل و لاى ، و خوراك بخش ها در خشك سالى [يعنى درختان خرما] . چه خوب چيزى است درخت خرما! هر كس آن را بفروشد ، قيمتى كه مى ستاند ، همانند خاكسترى است بر بلنداى قلّه اى كه در روزى توفانى ، باد سخت بر آن بوزد ، مگر آن كه به جاى آن [درختانى را ]جايگزين سازد» .
گفته شد: اى پيامبر خدا! پس از درخت خرما ، كدام مال بهتر است؟ پيامبر صلى الله عليه و آله سكوت ورزيد .
آن گاه ، مردى به سوى پيامبر آمد و گفت: اى پيامبر خدا! شتر چه جايگاهى دارد؟
فرمود : «در آن ، تيره بختى و درشتى و رنج و دورى از خانه است . روز و شبش ، پيوسته بخت برگشتگى است و خيرش جز از جانبِ شومش نمى رسد . هَلا كه [غالبا ]شترداران ، نگون بخت و بدكارند» . ۱

۱۰۱۱۶.مستدرك الوسائل :پيامبر خدا ، مردمى را ديد كه به كشت و كار نمى پردازند . فرمود: «شما كيستيد؟» .
گفتند : ما توكّل پيشگانيم .
فرمود: «نه ؛ بلكه سربارانيد» .

1.. ميان اين با رواياتى كه از شتردارى نه تنها نكوهش نشده ، بلكه مدح شده است (همانند اين مورد كه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:تا روز قيامت ، شتر براى صاحب خويش ، مايه سرافرازى است) ، ناسازگارى نيست؛ زيرا اين دو روايت ، به دو نوع ويژگى شتر اشاره دارند. حاصل همه اين روايات ، آن است كه شتردارى ، گرچه غالبا با رنج و سختى و كم سودى همراه است و در آن زمان معمولاً بدكاران به شتردارى مى پرداخته اند ، امّا نمى توان منافع آن را ناديده گرفت ، همان گونه كه برخى از پيشوايان معصوم ، گاه شتر داشته اند و نيز بعضى از صحابيان بزرگوار ، همچون صفوان جمّال به پيشه شتردارى مشغول بوده اند .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد سیزدهم
44

۱۰۱۱۴.عنه صلى الله عليه و آله :ما مِن رَجُلٍ يَغرِسُ غَرسا إلّا كَتَبَ اللّهُ لَهُ مِنَ الأجرِ قَدْرَ ما يَخرُجُ مِن ثَمَرِ ذلكَ الغَرسِ . ۱

۱۰۱۱۵.الإمام الصادق عليه السلام :سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله : أيُّ المالِ خَيرٌ؟ قالَ : الزَّرعُ زَرَعَهُ صاحِبُهُ وأصلَحَهُ ، وأدّى حَقَّهُ يَومَ حَصادِهِ . قالَ : فَأَيُّ المالِ بَعدَ الزَّرعِ خَيرٌ؟ قالَ : رَجُلٌ في غَنَمٍ لَهُ قَد تَبِعَ بِها مَواضِعَ القَطرِ ، يُقيمُ الصَّلاةَ ويُؤتِي الزَّكاةَ . قالَ : فَأَيُّ المالِ بَعدَ الغَنَمِ خَيرٌ؟ قالَ : البَقَرُ تَغدو بِخَيرٍ وتَروحُ بِخَيرٍ . قالَ : فَأَيُّ المالِ بَعدَ البَقَرِ خَيرٌ؟ قالَ : الرّاسِياتُ فِي الوَحَلِ، وَالمُطعِماتُ فِي المَحلِ ؛ نِعمَ الشَّيءُ النَّخلُ ، مَن باعَهُ فَإِنَّما ثَمَنُهُ بِمَنزِلَةِ رَمادٍ عَلى رَأسِ شاهِقٍ اِشتَدَّت بِهِ الرّيحُ في يَومٍ عاصِفٍ ، إلّا أن يُخلِفَ مَكانَها .
قيلَ : يا رَسولَ اللّهِ ، فَأَيُّ المالِ بَعدَ النَّخلِ خَيرٌ؟ قالَ : فَسَكَتَ ، قالَ : فَقامَ إلَيهِ رَجُلٌ فَقالَ لَهُ : يا رَسولَ اللّهِ ، فَأَينَ الإِبِلُ!؟ قالَ : فيهِ الشَّقاءُ وَالجَفاءُ وَالعَناءُ وبُعدُ الدّارِ ، تَغدو مُدبِرَةً وتَروحُ مُدبِرَةً ، لا يَأتي خَيرُها إلّا مِن جانِبِها الأَشأَمِ ، أما إنَّها لا تَعدَمُ الأَشقِياءَ الفَجَرَةَ ۲ . ۳

۱۰۱۱۶.مستدرك الوسائل :رَأى رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله قَوما لا يَزرَعونَ ، قالَ : ما أنتُم؟ قالوا : نَحنُ المُتَوَكِّلونَ . قالَ : لا ، بَل أنتُمُ المُتَّكِلونَ . ۴

1.. كنز العمّال : ج ۳ ص ۸۹۲ ح ۹۰۵۷ عن أبي أيّوب .

2.. حكى في مرآة العقول عن الفيروزآبادي: «الإدبار في الإبل» لكثرة مؤونتها وقلّة منفعتها بالنسبة إلى مؤونتها، وكثرة موتها. وعن الصدوق في كتاب من لا يحضره الفقيه:ج ۲ ص ۲۹۱ ح ۲۴۸۸ «لا يأتي خيرها إلّا من جانبها الأشأم»؛ هو أنّها لا تُحلب ولا تُركب ولا تحمل إلّا من الجانب الأيسر. وعن الشيخ في النهاية: «الشقاء»: الشدّة والعسر، و «الجفاء ـ ممدودا ـ» : خلاف البرّ، وإنّما وصف به لأنّه كثيرا ما يهلك صاحبه .

3.. الكافي : ج ۵ ص ۲۶۰ ح ۶ عن السكوني، بحار الأنوار: ج ۱۰۳ ص ۶۴ ح ۴ .

4.. مستدرك الوسائل : ج ۱۱ ص ۲۱۷ ح ۱۲۷۸۹ نقلاً عن القطب الراوندي في لبّ اللباب .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد سیزدهم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 7273
صفحه از 573
پرینت  ارسال به