327
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد سیزدهم

۱۰۶۲۸.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :پس از شما ، گروهى مى آيند كه گواراها و رنگارنگ هاى دنيا را مى خورند و زيباترين و خوش رنگ ترينِ زنان را به همسرى مى گيرند و نرم ترين و رنگ به رنگ ترينِ جامه ها را مى پوشند و چالاك ترين و رنگارنگ ترين اسبان را سوار مى شوند . اندرون هايى دارند كه از كم ، سير نمى گردد و جان هايى كه به بسيار ، قانع نمى شود . به دنيا دل مى بندند و شب و روز به آن مشغول مى گردند و آن را و نه معبودشان را ، معبود مى گيرند و در پىِ كارى كه مى خواهند ، مى روند و دنباله خواهش خويش را مى گيرند . پس از محمّد بن عبد اللّه ، بر هر يك از پسينيان و آيندگانِ شما كه آن روزگار را در مى يابد ، عهدى لازم است كه بر ايشان سلام نكند و بيمارانشان را عيادت ننمايد و در پىِ جنازه هاشان نرود و به بزرگ سالانشان احترام نگذارد ؛ و هر كه چنين كند ، به ويران سازى اسلام ، كمك كرده است .

۱۰۶۲۹.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :هر كس همه نيازهاى خود را از دنيا برآورَد ، روز آخرت به خواسته اش نمى رسد ؛ و هر كه به زيورِ نازپروردگان چشم بدوزد ، در ملكوت آسمان ، خوار است .

۱۰۶۳۰.پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ به عبد اللّه بن مسعود ـ: اى پسر مسعود! پس از من ، گروه هايى مى آيند كه غذاهاى نِكو و رنگارنگ مى خورند و بر چارپايان ، سوار مى شوند و خود را چنان زينت مى كنند كه زنى براى همسرش زينت مى كند و همچون زنان ، زيورآرايى مى نمايند و همانند شاهان ستمگر ، جامه مى پوشند . آنان ، منافقانِ اين امّت در آخر زمان هستند كه شراب مى نوشند و با قاب ، قمار مى كنند و شهوت مى رانند و نمازهاى جماعت را وا مى نهند و خواب ابتداى شب را وا مى گذارند و در صبحگاهان ، بسيار مى خوابند . خداى متعال مى فرمايد: «آن گاه ، كسانى جانشين اينان شدند كه نماز را وا نهادند و پيرو شهوت ها شدند . آنان به زودى در غَى (وادى اى در جهنّم) فرو خواهند افتاد» .
اى پسر مسعود! آنان ، همانند خرزهره اند كه گُلى زيبا دارد ؛ امّا مزه اش سخت تلخ است . گفتارشان حكيمانه جلوه مى كند ؛ امّا كردارشان بيمارىِ درمان ناپذير است . «آيا در قرآن نمى انديشند يا بر قلب هاشان قفل هاست؟» .
اى پسر مسعود! آن كه در دنيا با نازپروردگى زندگى مى كند ، چه سودى مى برد ، آن گاه كه در آتش ، جاودانه مى گردد؟! «آنان ، به جلوه بيرونىِ زندگى دنيا آگاه اند ؛ امّا از آخرت بى خبرند» . خانه ها مى سازند و كاخ ها بر پا مى كنند و مسجدها را به زيور مى آرايند . مقصد همه تلاش هاشان تنها دنياست و به آن روى آورده اند و دل بسته اند . خداى آنان ، شكم هاشان است . خداى متعال فرموده است: «با اين پندار كه همواره زنده ايد ، دژها و كاخ ها بر مى افرازيد؟ و به گاه انتقامگيرى ، همچون سركشان رفتار مى كنيد؟پس پروا از خدا را پيش گيريد و از من فرمان بريد» . و نيز خداى متعال فرموده است : «آيا آن كه هوسش را به خدايى برگزيد و خدا از روى علم ، گم راهش ساخت و بر گوشش و دلش مُهر نهاد ، ديده اى . . .؟ آيا پند نمى گيريد؟» . چنين كسى جز منافق نيست كه هوس خويش را دين خود ساخته و شكمش را خداى خويش . از هر چه دلش بخواهد ، خواه حلال و خواه حرام ، نمى پرهيزد . خداى متعال فرموده است: «اينان ، به همين زندگى پست خشنودند ؛ امّا اين زندگى در برابر زندگى آخرت ، تنها كالايى ناچيز است» .
اى پسر مسعود! محراب هاى اينان ، زنانشان اند و شرافت ايشان ، در درهم و دينار است . همه توانشان را در راه شكم خود به كار مى گيرند . اينان ، در ميان بَدان ، بدترين اند ؛ هم خاستگاه فتنه اند و هم بازگشتگاه آن .
اى پسر مسعود! سخن خداى متعال چنين است: «مگر نمى دانى اگر سال ها آنان را برخوردار كنيم ، آن گاه عذاب موعود به آنها رسد ، آنچه از آن برخوردار مى شدند ، به كارشان نمى آيد؟» .
اى پسر مسعود! كالبدهاى ايشان ، هيچ سيرى نمى پذيرد و دل هاشان نرم و رام نمى گردد .
اى پسر مسعود! اسلام ، غريبانه آغاز شد و به همان سان ، غريبانه باز خواهد گشت . پس خوشا به سرانجامِ غريبان! از فرزندان شما ، هر كه آن روزگار را در يابد [ ، خطاب من به او اين است] : بديشان سلام ندهيد ، جنازه هاشان را تشييع نكنيد ، از بيمارانشان عيادت ننماييد ، كه آنان گرچه خود را با شما هم سنّت و هم آوا جلوه مى دهند ، رفتارشان همانند شما نيست . پس آنان مسلمان گونه نمى ميرند و نه آنها از من اند و نه من از آنهايم .
اى پسر مسعود! نعمت دنيا و خوردن و شيرينى و سرد و گرم و نرم و گواراى آن را رها كن و خود را از آن ، باز دار ؛ زيرا درباره همه آنها از تو سؤال خواهد شد . خداى متعال فرموده است: «سپس ، هر آينه در آن روز ، درباره نعمت ها از شما سؤال خواهد شد» .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد سیزدهم
326

۱۰۶۲۸.عنه صلى الله عليه و آله :سَيَأتي بَعدَكُم قَومٌ يَأكُلونَ أطائِبَ الدُّنيا وألوانَها ، ويَنكِحونَ أجمَلَ النِّساءِ وألوانَها ، ويَلبَسونَ أليَنَ الثِّيابِ وألوانَها ، ويَركَبونَ فُرهَ الخَيلِ وألوانَها ، لَهُم بُطونٌ مِنَ القَليلِ لا تَشبَعُ ، وأنفُسٌ بِالكَثيرِ لا تَقنَعُ ، عاكِفينَ عَلَى الدُّنيا يَغدونَ ويَروحونَ إلَيها ، اِتَّخَذوها آلِهَةً مِن دونِ إلهِهِم ، ورَبّا دونَ رَبِّهِم ، إلى أمرِهِم يَنتَهونَ ، وهَواهُم يَتَّبِعونَ . فَعَزيمَةٌ مِن مُحَمَّدِ بنِ عَبدِ اللّهِ لازِمَةٌ لِمَن أدرَكَهُ ذلِكَ الزَّمانُ مِن عَقِبِ عَقِبِكُم وخَلَفِ خَلَفِكُم ، أن لا يُسَلِّمَ عَلَيهِم ، ولا يَعودَ مَرضاهُم ، ولا يَتَّبِعَ جَنائِزَهُم ، ولا يُوَقِّرَ كَبيرَهُم ؛ فَمَن يَفعَل ذلِكَ فَقَد أعانَ عَلى هَدمِ الإِسلامِ . ۱

۱۰۶۲۹.عنه صلى الله عليه و آله :مَن قَضى نَهمَتَهُ فِي الدُّنيا حيلَ بَينَهُ وبَينَ شَهوَتِهِ فِي الآخِرَةِ ، ومَن مَدَّ عَينَهُ إلى زينَةِ المُترَفينَ كانَ مَهيناً في مَلَكوتِ السَّماءِ . ۲

۱۰۶۳۰.عنه صلى الله عليه و آلهـ لِعبداللّه بن مسعود ـ: يَابنَ مَسعودٍ ، سَيَأتي مِن بَعدي أقوامٌ يَأكُلونَ طَيِّباتِ الطَّعامِ وألوانَها ، ويَركَبونَ الدَّوابَّ ، ويَتَزَيَّنونَ بِزينَةِ المَرأَةِ لِزَوجِها ، ويَتَبَرَّجونَ تَبَرُّجَ النِّساءِ ، وزِيُّهُم مِثلُ زِيِّ المُلوكِ الجَبابِرَةِ ، هُم مُنافِقو هذِهِ الاُمَّةِ في آخِرِ الزَّمانِ ، شارِبُو القَهَواتِ ، لاعِبونَ بِالكِعابِ ، راكِبُو الشَّهَواتِ ، تارِكُو الجَماعاتِ ، راقِدونَ عَنِ العَتَماتِ ، مُفَرِّطونَ فِي الغَدَواتِ ؛ يَقولُ اللّهُ تَعالى : «فَخَلَفَ مِن بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضَاعُواْ الصَّلَوةَ وَ اتَّبَعُواْ الشَّهَوَ تِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا» . ۳
يَابنَ مَسعودٍ ، مَثَلُهُم مَثَلُ الدِّفلى ؛ زَهرَتُها حَسَنَةٌ وطَعمُها مُرٌّ ، كَلامُهُمُ الحِكمَةُ ، وأعمالُهُم داءٌ لا تَقبَلُ الدَّواءَ ؛ «أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْءَانَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَآ» . ۴
يَابنَ مَسعودٍ ، ما يَنفَعُ مَن يَتَنَعَّمُ فِي الدُّنيا إذا اُخلِدَ فِي النّارِ ؟! «يَعْلَمُونَ ظَـهِرًا مِّنَ الْحَيَوةِ الدُّنْيَا وَ هُمْ عَنِ الْأَخِرَةِ هُمْ غَـفِلُونَ» . ۵ يَبنونَ الدُّورَ ، ويُشَيِّدونَ القُصورَ ، ويُزَخرِفونَ المَساجِدَ ، لَيسَت هِمَّتُهُم إلَا الدُّنيا ، عاكِفونَ عَلَيها ، مُعتَمِدونَ فيها ، آلِهَتُهُم بُطونُهُم ؛ قالَ اللّهُ تَعالى : «وَ تَتَّخِذُونَ مَصَانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ * وَ إِذَا بَطَشْتُم بَطَشْتُمْ جَبَّارِينَ * فَاتَّقُواْ اللَّهَ وَ أَطِيعُونِ» ۶ ، وقالَ اللّهُ تَعالى : «أَفَرَءَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَـهَهُ هَوَاهُ وَ أَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَى عِلْمٍ وَ خَتَمَ عَلَى سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ ـ إلى قَولِهِ ـ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ» . ۷ وما هُوَ إلّا مُنافِقٌ جَعَلَ دينَهُ هَواهُ ، وإلهَهُ بَطنَهُ ، كُلُّ مَا اشتَهى مِنَ الحَلالِ وَالحَرامِ لَم يَمتَنِع مِنهُ ؛ قالَ اللّهُ تَعالى : «وَ فَرِحُواْ بِالْحَيَوةِ الدُّنْيَا وَ مَا الْحَيَوةُ الدُّنْيَا فِى الْأَخِرَةِ إِلَا مَتَـعٌ» . ۸
يَابنَ مَسعودٍ ، مَحاريبُهُم نِساؤُهُم ، وشَرَفُهُمُ الدَّراهِمُ وَالدَّنانيرُ ، وهِمَّتُهُم بُطونُهُم ، اُولئِكَ هُم شَرُّ الأَشرارِ ، الفِتنَةُ مِنهُم وإلَيهِم تَعودُ .
يَابنَ مَسعودٍ ، قَولُ اللّهِ تَعالى : «أَفَرَءَيْتَ إِن مَّتَّعْنَـهُمْ سِنِينَ * ثُمَّ جَآءَهُم مَّا كَانُواْ يُوعَدُونَ * مَآ أَغْنَى عَنْهُم مَّا كَانُواْ يُمَتَّعُونَ» . ۹
يَابنَ مَسعودٍ ، أجسادُهُم لا تَشبَعُ ، وقُلوبُهُم لا تَخشَعُ .
يَابنَ مَسعودٍ ، الإِسلامُ بَدَأَ غَريبا وسَيَعودُ غَريبا كَما بَدَأَ ، فَطوبى لِلغُرَباءِ ! فَمَن أدرَكَ ذلِكَ الزَّمانَ مِن أعقابِكُم فَلا تُسَلِّموا عَلَيهِم في ناديهِم ، ولا تُشَيِّعوا جَنائِزَهُم ، ولا تَعودوا مَرضاهُم ؛ فَإِنَّهُم يَستَنّونَ بِسُنَّتِكُم ، ويَظهَرونَ بِدَعواكُم ، ويُخالِفونَ أفعالَكُم ؛ فَيَموتونَ عَلى غَيرِ مِلَّتِكُم ، اُولئِكَ لَيسوا مِنّي ولا أنَا مِنهُم .
يَابنَ مَسعودٍ ، دَع نَعيمَ الدُّنيا وأكلَها وحَلاوَتَها ، وحارَّها وبارِدَها ، ولَيِّنَها وطَيِّبَها ، وألزِم نَفسَكَ الصَّبرَ عَنها ؛ فَإِنَّكَ مَسؤولٌ عَن هذا كُلِّهِ ؛ قالَ اللّهُ تَعالى : «ثُمَّ لَتُسْألُنَّ يَوْمَـئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ» ۱۰ . ۱۱

1.. تنبيه الخواطر : ج ۱ ص ۱۵۵ ؛ إحياء علوم الدين : ج ۳ ص ۳۴۳ نحوه .

2.. المعجم الصغير : ج ۲ ص ۱۰۸ عن البرّاء بن عازب .

3.. مريم : ۵۹ .

4.. محمّد : ۲۴ .

5.. الروم : ۷ .

6.. الشعراء : ۱۲۹ ـ ۱۳۱ .

7.. الجاثية : ۲۳ .

8.. الرعد : ۲۶ .

9.. الشعراء : ۲۰۵ ـ ۲۰۷ .

10.. التكاثر : ۸ .

11.. مكارم الأخلاق : ج ۲ ص ۳۵۲ ح ۲۶۶۰ عن عبد اللّه بن مسعود ، بحار الأنوار : ج ۷۷ ص ۱۰۳ ح ۱ .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد سیزدهم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 7487
صفحه از 573
پرینت  ارسال به