توضيح :

كمترين زمان باردارى ، چهل روز است ، و اين ، زمان انعقاد نطفه است و كمترين زمان لازم براى زنده زاده شدن كودك نيز شش ماه است ؛ چه اين كه نطفه ، چهل روز در زهدان مى ماند ، سپس چهل روز به لخته اى بَدَل مى شود ، سپس چهل روز پاره گوشتى مى شود ، آن گاه در چهل روز ، صورتى به خويش مى گيرد و در بيست روز هم روح در آن دميده مى شود . اين ، شش ماه است و بدين سان ، جدا شدن فرزند [از شير مادر] در ۲۴ ماه صورت مى پذيرد و دوران باردارى به او نيز شش ماه مى شود .

۱۴ / ۷

سقط كردن جنين

۱۱۲۳.كتاب من لا يحضره الفقيهـ به نقل از اسحاق بن عمار: به امام كاظم عليه السلام گفتم : گاه زن از باردارى مى ترسد و از همين رو ، دارويى مى خورد و آنچه را در شكم دارد ، مى افكند .
فرمود : «اين كار را نكند» .
گفتم : آن ، تنها يك نطفه است!
فرمود : «نخستين چيزى هم كه آفريده مى شود ، همان نطفه است» .

۱۱۲۴.الكافىـ به نقل از محمّد بن مسلم: از امام باقر عليه السلام ، در اين باره پرسيدم كه اگر مرد ، زن را كتك بزند و در نتيجه ، زن ، نطفه را بيندازد ؟
فرمود : «بر او بيست دينار [ديه] است» .
گفتم : [اگر] او را كتك بزند و در نتيجه ، وى عَلَقه را بيندازد ؟
فرمود : «بر او چهل دينار است» .
گفتم : [اگر] او را كتك بزند و وى نيز در نتيجه ، مُضْغه را بيندازد ؟
فرمود : «بر او شصت دينار است» .
گفتم : [اگر] او را كتك بزند و وى در نتيجه ، جنين را كه داراى استخوان شده است ، بيندازد ؟
فرمود : «بر او ديه كامل لازم است و اميرمؤمنان نيز به همين ، حكم فرمود» .
گفتم : ويژگى ساختار نطفه كه بدان از ديگر چيزها باز شناخته مى شود ، چيست؟
فرمود : «نطفه سفيد است ، به سان خلطِ غليظِ سينه . پس زمانى در رَحِم مى مانَد تا اين زمان به چهل روز برسد . سپس به عَلَقه تبديل مى شود» .
گفتم : ويژگى ساختار عَلَقه كه بدان بازشناخته مى شود ، چيست؟
فرمود : «لَخته ، خونى است همانند آن خون كه در بادكش ابزار حجامت ، لَخته شود . پس از بدل شدن از حالت نطفه ، چهل روز در همين حالت مى مانَد و سپس به مُضْغه تبديل مى گردد» .
گفتم : ويژگى مُضْغه كه بدان بازشناخته مى شود ، چيست؟
فرمود : «پارهْ گوشتى است سرخ رنگ ، داراى رگ هايى سبز و درهم تنيده شده ، و سپس به استخوان بدل مى گردد» .
گفتم : ويژگى ساختار او ، هنگامى كه به استخوان بدل شود ، چيست؟
فرمود : «چون استخوان گردد ، گوش و چشم برايش شكافته مى شود و اندام هايش ترتيب مى يابند اگر به چنين حالتى رسيده باشد ، در آن يك ديه كامل است» .

۱۴ / ۷

إجهاضُ الجَنينِ

۱۱۲۳.من لايحضره الفقيه عن إسحاق بن عمّار :قُلتُ لِأَبِي الحَسَنِ عليه السلام : المَرأَةُ تَخافُ الحَبَلَ فَتَشرَبُ الدَّواءَ فَتُلقي ما في بَطنِها .
فَقالَ : لا .
فَقُلتُ : إنَّما هُوَ نُطفَةٌ !
قالَ : إنَّ أوَّلَ ما يُخلَقُ نُطفَةٌ . ^۱

۱۱۲۴.الكافي عن محمّد بن مسلم :سَأَلتُ أبا جَعفَرٍ عليه السلام عَنِ الرَّجُلِ يَضرِبُ المَرأَةَ فَتَطرَحُ النُّطفَةَ؟
فَقالَ : عَلَيهِ عِشرونَ ديناراً .
فَقُلتُ : يَضرِبُها فَتَطرَحُ العَلَقَةَ .
فَقالَ : عَلَيهِ أربَعون ديناراً .
قُلتُ : فَيَضرِبُها فَتَطرَحُ المُضغَةَ .
قالَ : عَلَيهِ سِتّونَ ديناراً .
قُلتُ : فَيَضرِبُها فَتَطرَحُهُ وقد صارَ لَهُ عَظمٌ .
فَقالَ : عَلَيهِ الدِّيَةُ كامِلَةً ، وبِهذا قَضى أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام .
قُلتُ : فَما صِفَةُ خِلقَةِ النُّطفَةِ الَّتي تُعرَفُ بِها؟
فَقالَ : النُّطفَةُ تَكونُ بَيضاءَ مِثلَ النُّخامَةِ الغَليظَةِ ، فَتَمكُثُ فِي الرَّحِمِ إذا صارَت فيهِ أربَعينَ يَوماً ، ثُمَّ تَصيرُ إلى عَلَقَةٍ .
قُلتُ : فَما صِفَةُ خِلقَةِ العَلَقَةِ الَّتي تُعرَفُ بِها؟
فَقالَ : هِيَ عَلَقَةٌ كَعَلَقَةِ الدَّمِ المِحجَمَةِ ^۲ الجامِدَةِ ؛ تَمكُثُ فِي الرَّحِمِ بَعدَ تَحويلِها عَنِ النُّطفَةِ أربَعينَ يَوماً ، ثُمَّ تَصيرُ مُضغَةً .
قُلتُ : فَما صِفَةُ المُضغَةِ وخِلقَتِها الَّتي تُعرَفُ بِها؟
قالَ : هِيَ مُضغَةُ لَحمٍ حَمراءُ فيها عُروقٌ خُضرٌ مشُتَبِكَةٌ ، ثُمَّ تَصيرُ إلى عَظمٍ .
قُلتُ : فَما صِفَةُ خِلقَتِهِ إذا كانَ عَظماً؟
فَقالَ : إذا كانَ عَظماً شُقَّ لَهُ السَّمعُ وَالبَصَرُ ورُتِّبَت جَوارِحُهُ ، فَإِذا كانَ كَذلِكَ فَإِنَّ فيهِ الدِّيَةَ كامِلَةً . ^۳