379
دانشنامه احاديث پزشكي - جلد اوّل

۶۳۰.الكافىـ به نقل از على بن محمّد در حديثى مرفوع: اميرمؤمنان ، به عرض ، مسواك مى زد .

۶۳۱.امام صادق عليه السلام :هر كس مسواك مى زند ، پس از آن ، دهان را شستشو دهد .

ه ـ آنچه مسواك زدن با آن شايسته است

۶۳۲.مكارم الأخلاق :پيامبر صلى الله عليه و آله ، به چوب اراك ، مسواك مى زد . جبرئيل ، او را بدين كار ، امر كرده بود .

۶۳۳.المعجم الكبيرـ به نقل از ابو خيره صباحى ـ: من همراه با هيئتى به حضور پيامبر خدا رسيده بودم . . . ايشان ، دستور داد چوب اراكى براى ما آوردند و فرمود : «با اين ، مسواك بزنيد» .

۶۳۴.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :چه نيكو مسواكى است زيتون! از درختى خجسته كه دهان را خوش بو مى كند و جِرم دندان را از ميان مى برد . اين ، مسواك من و پيامبران پيش از من است .

۶۳۵.امام رضا عليه السلام :مرغوب ترين چيزى كه با آن مسواك مى زنيد ، تارچه اراك است ؛ چرا كه چنانچه به اندازه باشد ، دندان ها را جلا مى دهد ، بوى دهان را خوش مى سازد ، لثه را تقويت مى كند و مالِش مى دهد و در برابر پوسيدگى ، مفيد است . امّا انجام فراوان تر از اندازه آن ، دندان ها را نازك و لَق مى كند و بُنِ آن را نيز سست مى كند .
هر كس مى خواهد كه دندان هاى خويش را حفظ كند ، اندازه هايى برابر از سوخته شاخ بُز نَرِ كوهى ، گزمازك ، ۱ مُشكك ۲ گُل ، سنبل رومى ، ۳ حبّ الاثل (احتمالا نوعى ديگر از گزمازك) و به يكْ چهارمِ اين مقدار ، نمك اندرانى ۴ بردارد و همه را نرمْ آرد كند و با اين مخلوط ، مسواك بزند ؛ چرا كه اين مسواك ، دندان ها را محكم مى سازد و از بُن دندان ها در برابر آفت هايى كه بر آنها عارض مى شود ، حفاظت مى كند .
هر كس هم مى خواهد دندان هايش سفيد شود ، قدرى نمك اندرانى ، و به همان اندازه كف دريا ، بردارد و نرم بسايد و با آن ، مسواك بزند .

1.گزمازك : بار و ميوه درخت گز را گويند و معرّب آن «جزمازج» است و به عربى «ثمرة الطرفا» خوانند و «حبّ الاثل» ، همان است (لغت نامه دهخدا) .

2.معناى مُشكك (سُعد) در ج۲ ، ص۳۳۷ خواهد آمد .

3.سنُبل : دواست ، هندى و رومى [دارد] ، هندى را «سنبل الطيب» و «سنبل عصافر» گويند و رومى را «ناردين» گويند (لغت نامه دهخدا) .

4.نمك اندرانى (و درآنى) ، نمكى است كه چنان كه در كتاب قانون آمده ، به بلور مى مانَد و در فارسى ، آن را «نمك تركى» گويند. «نمك اندرانى» ، خطاست و صحيح آن ، «درآنى» است ، به معناى بسيار سفيد (القاموس المحيط ، ج ۲ ، ص ۱۴۰).


دانشنامه احاديث پزشكي - جلد اوّل
378

۶۳۰.الكافي عن عليّ بن محمّد رفعه :كانَ أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام يَستاكُ عَرضاً . ۱

۶۳۱.الإمام الصادق عليه السلام :مَنِ استاكَ فَليَتَمَضمَض . ۲

ه ـ ما يَنبَغي أن يُستاكَ بِهِ

۶۳۲.مكارم الأخلاق :كانَ صلى الله عليه و آله . . . يَستاكُ بِالأَراكِ ، أمَرَهُ بِذلِكَ جَبرَئيلُ عليه السلام . ۳

۶۳۳.المعجم الكبير عن أبي خِيَرة الصّباحي :كُنتُ فِي الوَفدِ الَّذينَ أتَوا رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله . . . ثُمَّ أمَرَ لَنا بِأَراكٍ ، فَقالَ : اِستاكوا بِهذا . ۴

۶۳۴.رسول اللّه صلى الله عليه و آله :ـ نِعمَ السِّواكُ الزَّيتونُ مِن شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ ، يُطَيِّبُ الفَمَ ، ويَذهَبُ بِالحَفَرِ ، هُوَ سِواكي وسِواكُ الأَنبِياءِ قَبلي . ۵

۶۳۵.الإمام الرضا عليه السلام :إنَّ أجوَدَ مَا استَكتَ بِهِ ليفُ الأَراكِ ؛ فَإِنَّهُ يَجلُو الأَسنانَ ويُطَيِّبُ النَّكهَةَ ، ويَشُدُّ اللِّثَةَ ويُسَنِّنُها ، وهُوَ نافِعٌ مِنَ الحَفَرِ إذا كانَ بِاعتِدالٍ .
وَالإِكثارُ مِنهُ يُرِقُّ الأَسنانَ ويُزَعزِعُها ، ويُضعِفُ اُصولَها فَمَن أرادَ حِفظَ الأَسنانِ فَليَأخُذ قَرنَ الإِيَّلِ مُحرَقا وكَزمازَجا وسُعدا ووَردا وسُنبُلَ الطّيبِ وحَبَّ الأثلِ أجزاءً سَواءً ومِلحا أَندَرانِيّا رُبعَ جُزءٍ ، فَيَدُقُّ الجَميعَ ناعِما ويَستَنُّ بِهِ ؛ فَإِنَّهُ يُمسِكُ الأَسنانَ ويَحفَظُ اُصولَها مِنَ الآفاتِ العارِضَةِ . ومَن أراد أن يُبَيِّضَ أسنانَهُ فَليَاخُذ جُزءا مِن مِلحٍ أندَرانِيٍّ ومِثلَهُ زَبَدَ البَحرِ ، فَيَسحَقُهُما ناعِما ويَستَنُّ بِهِ . ۶

1.الكافي ، ج ۶ ، ص ۲۹۷ ، ح ۵ ، بحار الأنوار ، ج ۶۶ ، ص ۴۱۴ .

2.المحاسن ، ج ۲ ، ص ۳۸۵ ، ح ۲۳۵۶ ، بحار الأنوار ، ج ۷۶ ، ص ۱۳۴ ، ح ۴۵ .

3.مكارم الأخلاق ، ج ۱ ، ص ۹۵ ، ح ۱۸۲ ، بحار الأنوار ، ج ۱۶ ، ص ۲۵۴ وج ۷۶ ، ص ۱۳۵ ، ح ۴۷ .

4.المعجم الكبير ، ج ۲۲ ، ص ۳۶۸ ، ح ۹۲۳ ، الطبقات الكبرى ، ج ۷ ، ص ۴۲۶ نحوه ، كنز العمّال ، ج ۹ ، ص ۳۲۰ ، ح ۲۶۲۲۶ .

5.المعجم الأوسط ، ج ۱ ، ص ۲۱۰ ، ح ۶۷۸ ، مسند الشاميّين ، ج ۱ ، ص ۵۰ ، ح ۴۶ كلاهما عن مُعاذ بن جبل ، كنز العمّال ، ج ۹ ، ص ۳۲۱ ، ح ۲۶۶۲۸ ؛ مكارم الأخلاق ، ج ۱ ، ص ۱۱۵ ، ح ۲۶۱ وليس فيه «يطيّب الفم» ، بحار الأنوار ، ج ۷۶ ، ص ۱۳۵ ، ح ۴۸ .

6.بحار الأنوار ، ج ۶۲ ، ص ۳۱۷ نقلاً عن : طبّ الإمام الرضا عليه السلام ، ص ۵۰ ، وذكر الحديث فيه مع تفاوت فى الألفاظ .

  • نام منبع :
    دانشنامه احاديث پزشكي - جلد اوّل
    سایر پدیدآورندگان :
    مرتضي خوش نصيب، محمّد تقي سبحاني نيا، رسول افقي، احمد سعادت فر، حسين صابري
    تعداد جلد :
    2
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    02/01/1383
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 9486
صفحه از 712
پرینت  ارسال به