فصل بيستم: شنبليله
۱۶۶۶.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :بر شما باد شنبليله ۱ ، هر چند همسنگ طلا فروخته شود .
۱۶۶۷.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :به شنبليله درمان بجوييد . اگر امّت من مى دانستند كه شنبليله برايشان چه سودهايى دارد ، با آن درمان مى كردند ، هر چند همسنگ آن ، طلا مى دادند !
۱۶۶۸.امام كاظم عليه السلام :براى درمانِ بادِ شابكه و حام ۲ و سردى اى كه مفاصل را در بر مى گيرد و بدانها درمى پيچد ، يك مشت شنبليله و يك مشت انجيرِ خشك برمى دارى و در آب مى خيسانى و در ديگى تميز مى پزى . سپس آن را از صافى مى گذرانى و آن گاه سرد مى كنى و يك روز در ميان ، از آن مى خورى و اين كار را تا هنگامى كه يك كاسه پُر مصرف شود ، ادامه مى دهى .
1.شنبليله گياهى است داراى دانه هاى زرد. براى درمان ، از آن استفاده مى گردد و كاشته و خورده مى شود. براى درد سينه، سرفه، نفَس تنگى، بلغم، بواسير و دردِ : پشت، كبد و مثانه ، و براى تقويت توان جنسى سودمند است (تاج العروس : ج ۱ ص ۴۳۹).
2.علاّمه مجلسى در شرح اين حديث ، چنين آورده است : گويا مقصود از «شابكه» ، بادى است كه ميان پوست و گوشت ، رخ مى نمايد و آنها را به هم پيوند مى زند، يا مقصود ، بادى است همانند قولنج كه در پشت و جاهاى ديگر ، رخ مى نمايد و در نتيجه انسان نمى تواند حركت كند.
براى واژه «حامّ» ، معنايى سراغ نداريم. گويا اين واژه ، «خامّ» (با حرف خ) است، به معناى بلغم خام كه هنوز به پختگى نرسيده است. شايد هم مقصود از آن ، بادى است كه پيوسته در بدن شخص جاى گرفته باشد، برگرفته شده از «حام الطير على الشى ء» ، يعنى پرنده در جايى مسكن گرفت.
درباره «اِبرده»، فيروزآبادى مى گويد: «سردى اى در درون است». نيز در النهاية گفته است: «ابرده (با كسره همزه و راء) بيمارى اى است شناخته شده كه از چيرگى برودت و رطوبت بر طبع ، حاصل مى آيد و انسان را از آميزش ، ناتوان مى سازد».
در القانون آمده است: «شنبليله در آخر فصلِ نخست ، گرم و در طول فصل نخست ، خشك است ؛ از رطوبتى شگفت ، تهى نيست ؛ نضج دهنده و نرم كننده است ؛ ورم هاى بلغمى و پشتى را از ميان مى برد ؛ شكم كلن ها را نرم مى كند و به آستانه باز شدن مى رساند ؛ سينه و حلق را نرم مى كند و بويژه هنگامى كه با عسل يا خرما و يا انجير پخته شود ، سرفه و نفَس تنگى را فرو مى نشاند. بهتر ، آن است كه شنبليله را با قدرى خرما بياميزند و بفشرند و عصاره آن را بگيرند و سپس با مقدار زيادى عسل درآميزند و آن گاه بر روى حرارتى معتدل ، گرم كنند و قبل از غذا (با فاصله زياد) آن را بخورند. پخته آن در سركه، براى ضعف معده ، سودمند است و آب پزشده آن نيز براى دل پيچه و شكم رَوى ، خوب است» (بحار الأنوار : ج ۶۲ ص ۱۸۷ ح ۳).