429
دانش نامه عقايد اسلامي - جلد اوّل

۵ / ۶

ويژگى‏هاى خردمندان ۱

قرآن

«... همان خداوندى كه زمين را برايتان آرامگاه ساخت ، و براى شما در آن ، راه‏هايى پديد آورد، و از آسمان آبى فرود آورد . پس به وسيله آن، رُستنى‏هاى گوناگون را جفت جفت، بيرون آورديم. بخوريدودام‏هايتان‏را بچرانيد كه قطعا دراينها براى‏خردمندان،نشانه‏هايى‏است» .

«آيا براى هدايتشان كافى نبود كه [ببينند] چه نسلها را پيش از آنان نابود كرديم كه [ اينك ]در سراهاى آنان راه مى‏روند ؟ به راستى كه براى خردمندان در اين [امر] ، نشانه‏هايى [عبرت‏آموز] است» .

حديث

۶۰۹. امام باقر عليه‏السلام : پيامبر خدا فرمود : «بهترينِ شما ، خردمندان هستند» .
گفته شد : اى پيامبر خدا! خردمندان كيستند ؟
فرمود: «آنان، كسانى هستند كه از اخلاق نيكو برخوردارند ، بردبار و باوقارند ، به خويشان رسيدگى مى‏كنند و به پدران و مادران، نيكى روا مى‏دارند ، به تهى‏دستان و همسايگان و يتيمانْ سركشى مى‏كنند، اطعام مى‏كنند ، سلام را در جهان آشكار مى‏كنند ، و هنگامى كه خوابْ مردمان را ربوده و در غفلت‏اند، آنان نماز مى‏گزارند» .

1.خرد را در عربى ، از آن جهت «نُهيَة» گويند كه آدمى را از زشتى ، باز مى‏دارد . گفتنى است كه آيات و احاديث اين باب ، از خردمندان ، به «اولو النُّهَى» تعبير كرده‏اند ؛ امّا چنان كه پيش‏تر (ص ۴۰۵ پ ۱) گفته شد ، اين تعبير، همانند تعابير مشابه ديگر ، به «خردمندان» ترجمه مى‏شود .


دانش نامه عقايد اسلامي - جلد اوّل
428

۵ / ۶

صِفاتُ اُولِي النُّهى

الكتاب

« الَّذِى جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْدًا وَ سَلَكَ لَكُمْ فِيهَا سُبُلاً وَ أنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ أزْوَ جًا مِّن نَّبَاتٍ شَتَّى * كُلُواْ وَ ارْعَوْاْ أنْعَـمَكُمْ إنَّ فِى ذَ لِكَ لاَيَـتٍ لّأُوْلِى النُّهَى » . ۱

« أفَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أهْلَكْنَا قَبْلَهُم مِّنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِى مَسَـكِنِهِمْ إنَّ فِى ذَ لِكَ لاَيَـتٍ لّأُوْلِى النُّهَى » . ۲

الحديث

۶۰۹. الإمام الباقر عليه‏السلام : قالَ النَّبِيُّ صلى‏الله‏عليه‏و‏آله : إنَّ خِيارَكُم اُولُو النُّهى . ۳
قيلَ : يا رَسولَ اللّه‏ِ ، ومَن اُولُو النُّهى ؟
قالَ : هُم اُولُو الأَخلاقِ الحَسَنَة وَالأَحلامِ الرَّزينَةِ وصِلَةِ الأَرحامِ ، وَالبَرَرَةُ بِالاُمَّهاتِ وَالآباءِ ، وَالمُتَعاهِدونَ ۴ لِلفُقَراءِ وَالجيرانِ وَاليَتامى ، ويُطعِمونَ الطَّعامَ ، ويُفشونَ السَّلامَ فِي العالَمِ ، ويُصَلّونَ وَالنّاسُ نِيامٌ غافِلونَ. ۵

1.طه : ۵۳ و ۵۴ .

2.طه : ۱۲۸ .

3.النُّهى : هي العقول والألباب ، واحدتُها نُهْيَة ، بالضمّ ؛ سُمّيت بذلك لأنّها تنهى صاحبها عن القبيح (النهاية: ج ۵ ص ۱۳۹) .

4.في الطبعة المعتمدة : «المتعاهدين» والتصحيح من وسائل الشيعة (ج ۱۵ ص ۱۹۱ ح ۲۰۲۴۹) و بحار الأنوار .

5.الكافي : ج ۲ ص ۲۴۰ ح ۳۲ ، بحار الأنوار : ج ۶۰ ص ۷۱ .

  • نام منبع :
    دانش نامه عقايد اسلامي - جلد اوّل
    سایر پدیدآورندگان :
    رضا برنجكار
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1385
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 13285
صفحه از 518
پرینت  ارسال به