الفَراغ

فراغت

انظر : عنوان ۱۰۷ «الحِرفة» ، ۴۷۴ «اللغو» ، ۴۷۷ «اللهو».

۳۱۴۹

النَّهيُ عَنِ الإفراطِ وَ التَّفريطِ

۱۵۹۶۳.الإمامُ عليٌّ عليه السلام :لا تَرَى الجاهِلَ إلاّ مُفْرِطا أو مُفَرِّطا . ^۱

۱۵۹۶۴.عنه عليه السلام :لقد عُلِّقَ بِنِياطِ هذا الإنسانِ بَضعَةٌ هي أعجَبُ ما فيهِ : و ذلكَ القلبُ ، و ذلكَ أنَّ لَهُ مَوادَّ مِن الحِكمَةِ و أضدادا مِن خِلافِها ، فإن سَنَحَ لَهُ الرَّجاءُ أذَلَّهُ الطَّمَعُ ، و إن هاجَ بهِ الطَّمَعُ أهلَكَهُ الحِرصُ ، و إن مَلكَهُ اليَأسُ قَتَلَهُ الأسَفُ ......... و إن أفرَطَ بهِ الشِّبَعُ كَظَّتهُ البِطنَةُ ، فَكُلُّ تَقصيرٍ بهِ مُضِرٌّ ، و كُلُّ إفراطٍ لَهُ مُفسِدٌ . ^۲

۱۵۹۶۵.عنه عليه السلام :سَيَهلِكُ فِيَّ صِنفانِ: مُحِبٌّ مُفرِطٌ يَذهَبُ بهِ الحُبُّ إلى غَيرِ الحَقِّ ، و مُبغِضٌ مُفرِطٌ يَذهَبُ بهِ البُغضُ إلى غيرِ الحَقِّ ، و خَيرُ الناسِ فِيَّ حالاً النَّمَطُ الأوسَطُ فَالْزَمُوهُ . ^۳

(انظر) الغلوّ : باب ۳۰۶۱ حديث ۱۵۳۷۵ ـ ۱۵۳۷۸.

۳۱۴۹

نهى از افراط و تفريط

۱۵۹۶۳.امام على عليه السلام :نادان را نبينى، مگر افراطگر يا تفريطگر.

۱۵۹۶۴.امام على عليه السلام :به رگى از رگهاى بدن اين انسان گوشت پاره اى آويخته كه شگفت انگيزترين عضو اوست و آن قلب است؛ زيرا كه در آن مايه هاى حكمت و مايه هاى ضد حكمت وجود دارد. به طورى كه اگر اميد و آرزو به آن [قلب ]دست دهد، طمع خوارش گرداند و اگر طمع آن را به هيجان آورد، حرص نابودش كند و اگر نوميدى بر آن تسلّط يابد، افسوس و اندوه او را بكشد ......... و اگر در سيرى افراط كند، پُرىِ شكم او را بيازارد. پس، هر تفريطى به او زيان زند و هر افراطى او را تباه گرداند.

۱۵۹۶۵.امام على عليه السلام :بزودى درباره من دو گروه هلاك شوند: دوستدار افراطى كه دوستى ، او را به ناحق كشاند و دشمن افراطى كه دشمنى ، او را به ناحق بَرَد. و بهترين حالت مردم درباره من راه ميانه است. پس اين راه را در پيش گيريد.